Το δημοτικό τραγούδι/Οι παραλογές (Λίνος Πολίτης)

Written by

dimotiko

Το δημοτικό τραγούδι κατέχει μια ξεχωριστή θέση στη νέα ελληνική λογοτεχνία και στη νεοελληνική πνευματική ιστορία γενικότερα. Κι αυτό όχι μόνο για την αναμφισβήτητη ποιοτική και ποιητική του υπεροχή, που το τοποθετεί πολύ ψηλότερα από το συνηθισμένο λαϊκό τραγούδι του χωριού και της πόλης, αλλά και γιατί βρισκόταν πάντοτε κοντά στην έντεχνη, προσωπική ποίηση, ασκούσε ισχυρή επίδραση σ” αυτήν και καθόριζε πολλές φορές τους εκφραστικούς της τρόπους. […]

Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως η πορεία των ποιητών για την κατάκτηση της νεοελληνικής έκφρασης είναι μια πορεία αδιάκοπης και ολοένα ανανεούμενης προσαρμογής προς τους εκφραστικούς τρόπους του δημοτικού τραγουδιού.

Είναι ακόμα το δημοτικό τραγούδι, δίχως αμφιβολία, το μέσο με το οποίο ο λαός έδωσε την εγκυρότερη έκφρασή στον κόσμο του και στο πρόσωπό του. Ό,τι συνηθίζουμε να ονομάζουμε ψυχή ενός λαού, την ψυχοσύνθεσή του, τους καημούς και τους πόθους του, ακόμα και τις ιστορικές του περιπέτειες, θα τα βρούμε στην αποκρυσταλλωμένη ανώτερη ποιητική έκφραση του τραγουδιού.Η γλώσσα των δημοτικών τραγουδιών διακρίνεται για τη φραστική της δύναμη και ενάργεια, η φράση είναι απλή, νευρώδης κι απερίστροφος Φυσικό είναι να προκαλεί τον θαυμασμό όσων το πλησιάζουν , από τον Fauriel, που πρώτος το έκανε γνωστό στον δυτικό κόσμο, ως τις μέρες μας. Σ” ένα γράμμα προς τον γιο του στα 1815, ο Γκαίτε ανέφερε τα νεοελληνικά δημοτικά τραγούδια ως το “πιο έξοχο που ξέρουμε από την πλευρά της λυρικής-δραματικής-επικής ποίησης”. […]

Η επιστήμη της λαογραφίας ξεχώρισε δύο μεγάλες κατηγορίες τραγουδιών: τα “κυρίως άσματα”, που συνοδεύουν όλες τις εκδηλώσεις του βίου και των κατά φύσιν και των προηγμένων στον πολιτισμό λαών και τα “διηγηματικά” ή “επύλλια” (ballades), που προϋποθέτουν αρκετή ποιητική προπαρασκευή, ωριμότητα και ποιητική παράδοση και τέχνη. Ο λαός τα τελευταία τα ονομάζει “παραλογές”, και αυτά είναι τα λογοτεχνικά αρτιότερα και τα περισσότερο ενδιαφέροντα.[…]

Τις πρώτες αρχές των διηγηματικών τραγουδιών ο Στίλπων Κυριακίδης τις εντοπίζει στα χρόνια της ύστερης αρχαιότητας, και αναφέρει ότι οι παραλογές ξεκίνησαν από τα ορχηστρικά μέρη των τραγωδιών, που αποσπάστηκαν από τα τραγικά έργα. Μερικά διηγηματικά τραγούδια με την τραγικότητα του περιεχομένου τους ενισχύουν την θεωρία του Στίλπωνα Κυριακίδη.[…]

Στη Μικρά Ασία τοποθετεί ο Baud- Bovy και ένα από τα πιο γνωστά, διαδεδομένα σ” όλη την Ελλάδα δημοτικά τραγούδια, Του νεκρού Αδελφού. Κυριαρχεί σ” αυτό ο αρρενωπός και αδυσώπητος κόσμος με πολλή ανάμειξη του υπερφυσικού αλλά και του τραγικού στοιχείου, καθώς και η παρουσία μιας άτεγκτης μοίρας. Το θέμα του δημοτικού αυτού τραγουδιού είναι ανάλογο με την “μπαλάντα της Λεονώρας” των ευρωπαϊκών λαών. Από τη Μ. Ασία όπου αρχικά πλάστηκε, το τραγούδι πέρασε και διαδόθηκε σ” όλη την Ελλάδα και πέρασε έπειτα στους σλαβικούς και τους άλλους λαούς.

 2700

απόσπασμα από την Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Λίνου Πολίτη, εκδόσεις ΜΙΕΤ, Αθήνα 2010


Σας αρέσει η σελίδα μας; Κάντε Like!