Χρύσα Καραγιάννη – Κάτια Χαλίσκου : επιτρέπεται η δωρεά ωαρίου, σπέρματος καθώς και γονιμοποιημένων ωαρίων

Written by

Katia-Xaliskou-3

Δύο δικηγόροι, η Χρύσα Καραγιάννη με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Αστικού Δικαίου  και η Κάτια Χαλίσκου με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Ποινικού Δικαίου, μιλούν στον Σωτήρη Ζήκο για την ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, έναν νέο τομέα δικαίου, ποιες είναι οι καινοτομίες που εισάγει και ποιοι οι προβληματισμοί που προκύπτουν.

Σε ποιες περιπτώσεις επιτρέπεται η εξωσωματική γονιμοποίηση, είναι δυνατή η δωρεά γενετικού υλικού; Η ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή επιτρέπεται μόνο για να αντιμετωπίζεται η αδυναμία απόκτησης παιδιών με φυσικό τρόπο (σεξουαλική πράξη) ή για να αποφεύγεται η μετάδοση στο παιδί σοβαρής ασθένειας. Ο Έλληνας νομοθέτης τάχθηκε, πέρα από κάθε αμφιβολία υπέρ της δωρεάς γενετικού υλικού, για να προστατέψει το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των προσώπων στην οικογένεια. Έτσι επιτρέπεται η δωρεά ωαρίου, σπέρματος καθώς και γονιμοποιημένων ωαρίων. Να τονιστεί ότι οι δωρητές καλύπτονται από απόλυτη ανωνυμία και άρα δωρεές από συγγενικά πρόσωπα απαγορεύονται εκ του νόμου.

Τι καινοτομίες επέφερε η νομοθεσία  στο οικογενειακό δίκαιο; Μια σημαντική καινοτομία είναι ότι επιτρέπει τη δημιουργία μονογονεϊκής οικογένειας από άγαμη γυναίκα καθώς και οικογένειας από συντρόφους που ζουν σε ελεύθερη ένωση. Οι οικογένειες αυτές πολλαπλασιάζονται καθημερινά με εντυπωσιακή ταχύτητα και αυτό είναι θετικό για πολλούς λόγους αλλά κυρίως για τα παιδιά που θα γεννηθούν και θα ανατραφούν μέσα σε μια τέτοια οικογένεια διότι δεν θα είναι κοινωνικά στιγματισμένα. Μια άλλη καινοτομία είναι ότι ο νόμος, επιτρέποντας τη δωρεά γενετικού υλικού, εισάγει την έννοια της κοινωνικοσυναισθηματικής συγγένειας δηλαδή της συγγένειας που δεν βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στην ύπαρξη βιολογικών δεσμών.

Xrysa-Karagianni-1Τι σημαίνει μεταθανάτια γονιμοποίηση; Αφορά στις περιπτώσεις που ένας άντρας, επειδή πάσχει από ασθένεια που συνδέεται με πιθανό κίνδυνο στειρότητάς του (π.χ έναρξη χημειοθεραπείας) ή υπάρχει κίνδυνος θανάτου του (μετάβαση δημοσιογράφου σε εμπόλεμη ζώνη), κρυοσυντηρεί γενετικό του υλικό και παράλληλα συναινεί, αλλά μόνο με συμβολαιογραφικό έγγραφο συμπεριλαμβανομένης και της δημόσιας διαθήκης, στη μεταθανάτια χρησιμοποίησή του. Με τη μεταθανάτια γονιμοποίηση μεταβάλλονται πλην άλλων και τα κληρονομικά δικαιώματα και γι΄ αυτό ο νόμος θέτει αυστηρούς χρονικούς περιορισμούς και έκδοση σχετικής δικαστικής απόφασης.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που προσφεύγουν στην απόκτηση τέκνου με τη βοήθεια παρένθετης μητέρας; Καταρχήν να διευκρινιστεί ότι παρένθετη μητέρα (έγγαμη ή άγαμη) είναι αυτή, η οποία κυοφορεί για λογαριασμό τρίτου προσώπου. Να σημειωθεί ότι το ωάριο από το οποίο προήλθε το έμβρυο απαγορεύεται να είναι δικό της καθώς και το σπέρμα από ενδεχόμενο σύζυγό της. Πράγματι είναι πολλοί αυτοί που προσφεύγουν στην βοήθεια παρένθετης μητέρας και μάλιστα είναι εντυπωσιακό ότι τα ιατρικά προβλήματα που καθιστούν ανέφικτη την κυοφορία από τις ενδιαφερόμενες είναι πάρα πολλά και απασχολούν ακόμη και πολύ νεαρές γυναίκες. Το ποσοστό επιτυχίας σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι πολύ υψηλό. Το παιδί που θα γεννηθεί είναι εξαρχής φυσικό παιδί των τρίτων προσώπων για λογαριασμό των οποίων παρεμβλήθηκε η παρένθετη μητέρα και ως τέτοιο καταχωρίζεται στα ληξιαρχικά βιβλία. Παρένθετη μητέρα μπορεί να είναι και συγγενικό πρόσωπο των ενδιαφερόμενων να αποκτήσουν παιδί.

Ποια είναι τα ηλικιακά όρια των προσώπων που προσφεύγουν στην εξωσωματική γονιμοποίηση; Ο νόμος θέτει όριο μόνο για τις γυναίκες τα πενήντα έτη και συγκεκριμένα τη γενέθλια μέρα που κλείνουν το πεντηκοστό έτος της ηλικίας τους.

Μπορεί ο άγαμος μόνος άντρας  να συστήσει μονογονεϊκή οικογένεια; Ο νόμος αναφέρεται ρητά στη μόνη άγαμη γυναίκα, η οποία μπορεί να συστήσει μονογονεϊκή οικογένεια είτε κυοφορώντας η ίδια είτε προσφεύγοντας και στη βοήθεια παρένθετης μητέρας. Ο νόμος δεν προβλέπει τη δημιουργία μονογονεϊκής οικογένειας από μόνο άγαμο άντρα, ο οποίος εκ των πραγμάτων για να την αποκτήσει πρέπει να καταφύγει στη βοήθεια από μια παρένθετη μητέρα. Υποστηρίζεται όμως από θεωρητικούς νομικούς κύκλους ότι στα πλαίσια της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της ισότητας  των φύλων ότι η δυνατότητα αυτή πρέπει να παρέχεται και στον μόνο άγαμο άντρα. Για το θέμα αυτό έχουν εκδοθεί αντίθετες δικαστικές αποφάσεις.

Τα ομόφυλα ζευγάρια μπορούν να προσφύγουν σε εξωσωματική γονιμοποίηση; Μέχρι σήμερα ο νόμος δεν προβλέπει την δυνατότητα στα ομόφυλα ζευγάρια να γίνουν γονείς προσφεύγοντας σε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Μπορεί η παρένθετη μητέρα να διεκδικήσει το παιδί  που κυοφόρησε για λογαριασμό τρίτων; Εκ του νόμου η παρένθετη μητέρα δεν προσφέρει δικό της γενετικό υλικό στο κυοφορούμενο για λογαριασμό τρίτων έμβρυο κατά το στάδιο της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Σε περίπτωση όμως, που για οποιοδήποτε λόγο, το γενετικό υλικό είναι δικό της, ο νόμος της δίνει τη δυνατότητα να διεκδικήσει  το παιδί, σε αποκλειστική προθεσμία έξι μηνών από τον τοκετό. Μέχρι σήμερα τέτοια περίπτωση δεν έχει προκύψει.

Σε περίπτωση διαζυγίου, ο γονέας που συνδέεται βιολογικά με το παιδί, έχει  περισσότερα δικαιώματα σε ότι αφορά την επιμέλεια του παιδιού σε σχέση με τον άλλο γονέα που δεν έχει βιολογική συγγένεια; Οι σύζυγοι που έχουν αποκτήσει παιδί με εξωσωματική γονιμοποίηση και χρήση εν μέρει ξένου γενετικού υλικού έχουν κατηγορηματικά τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις έναντι του παιδιού τους και σε καμία περίπτωση αυτός που έχει προσφέρει το γενετικό του υλικό δεν είναι περισσότερο ευνοημένος γι’  αυτόν το λόγο από το νόμο.

Μπορεί καθένας από το ζευγάρι που έχει ήδη κρυοσυντηρημένο και γονιμοποιημένο γενετικό υλικό να αποφασίσει ότι δεν θέλει να χρησιμοποιηθεί; Η περίπτωση αυτή είναι πολύ συνηθισμένη, ειδικά στις περιπτώσεις διάσπασης της συμβίωσης, αρκεί αυτός που αποφασίζει κάτι τέτοιο να το γνωστοποιήσει εγγράφως στο ιατρικό κέντρο που φυλάσσεται το κρυοσυντηρημένο και γονιμοποιημένο γενετικό υλικό [ανάκληση της αρχικής συναίνεσης].  Είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάθε προσώπου να αποφασίζει αν και με ποιον θέλει να κάνει παιδί.  Το δικαίωμα μάλιστα αυτό είναι υπέρτερο από το δικαίωμα του συντρόφου που δεν επιθυμεί την ανάκληση, ακόμα και στην έσχατη περίπτωση που αυτός δεν έχει άλλη δυνατότητα να αποκτήσει παιδί με νέο δικό του γενετικό υλικό.

Χρύσα Καραγιάννη  Μ.Δ.Ε  Αστικού Δικαίου                                        

Κάτια Χαλίσκου Μ.Δ.Ε Ποινικού Δικαίου

                          

 


Σας αρέσει η σελίδα μας; Κάντε Like!