Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά…

Written by

Rembetes_Karaiskaki_1933

Ρεμπέτικα ονομάζονται τα τραγούδια εκείνα που εμφανίστηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα και απέκτησαν την πλήρη μορφή τους μέχρι και τη δεκαετία του 1930. Είναι αστικά τραγούδια του λαού, που αναπτύχθηκαν πρώτα και κύρια στα μεγάλα λιμάνια της χώρας (Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Βόλος) αλλά αργότερα σ” όλα τα αστικά κέντρα.

Σύμφωνα με τον Πάνο Σαββόπουλο, μελετητή του ρεμπέτικου τραγουδιού, είναι δύσκολο να εντοπιστεί η ετυμολογία της λέξης “ρεμπέτικο”. Ο ίδιος, εντοπίζει περί τις 15 ετυμολογικές ρίζες, με επικρατέστερη την προέλευση του όρου από τη σλάβικη λέξη rebyonok που σημαίνει παιδί, παληκάρι. Ο όρος εμφανίστηκε ως προσδιοριστικός αυτού του είδους, κάπου ανάμεσα στο 1910-1913, σε δύο δίσκους γραμμοφώνου. Ο ένας κυκλοφόρησε μάλλον στην Κωνσταντινούπολη, και περιέχει το σμυρνέϊκο τραγούδι “Απονιά” και ο δεύτερος κυκλοφόρησε επίσης στην ίδια πόλη και περιείχε το γνωστό τραγούδι “Τίκι τίκι τίκι τακ”, αγνώστου συνθέτη. Οι ίδιοι οι ρεμπέτες, όμως, αποκαλούσαν τα τραγούδια τους “λαϊκά”. Ρεμπέτικα τα κατονόμασε πρώτη φορά ο Ηλίας Πετρόπουλος την δεκαετία του 1960, όταν προσπάθησε να συγκεντρώσει και να συστηματοποιήσει όλα τα προγενέστερα λαϊκά τραγούδια.

Ο Πετρόπουλος χωρίζει την ιστορία του ρεμπέτικου σε τρεις φάσεις:

1922- 1932: Είναι η εποχή που επικρατούν τα σμυρνέϊκα στοιχεία
1932- 1942: Η κλασική περίοδος
1942- 1952: Η εποχή της ευρείας διάδοσης και της αποδοχής.

Το ρεμπέτικο τραγούδι ξεπήδησε μέσα από τη βυζαντινή μουσική και τα δημοτικά τραγούδια. Τα πρώτα άρχισαν να σημειώνονται σε φυλακές της Αθήνας και ήταν τα λεγόμενα “μουρμούρικα”. Την ίδια εποχή, γύρω στο 1900, εμφανίστηκαν και τα λεγόμενα “γιαλάδικα” που πήραν την ονομασία τους απ” τη συχνά επαναλαμβανόμενη σ” αυτά λέξη “γιάλα-γιάλα”. Μετά το 1922 αναμείχθηκαν με τα τραγούδια της Μικράς Ασίας και δόθηκε περισσότερη έμφαση στους αμανέδες. Τότε εμφανίζονται και τα λεγόμενα “Καφέ Αμάν”, στα οποία η διάδοση του ρεμπέτικου ήταν ευρεία ως το 1936, που απαγορεύτηκαν ως τουρκοειδή.

Στην πρώτη περίοδο τα ρεμπέτικα μιλούν κυρίως για τον έρωτα, αλλά υπάρχουν και μάγκικα τραγούδια της φυλακής ή των ουσιών. Στην επόμενη περίοδο, κυκλοφορούν οι πρώτες ηχογραφήσεις του Μάρκου Βαμβακάρη, ενώ παράλληλα εμφανίζονται τη και οι Στράτος Παγιουμτζής, Μπαγιαντέρας, Γιάννης Παπαϊωάννου, Απόστολος Χατζηχρήστος, Βασίλης Τσιτσάνης, Μανώλης Χιώτης, ο Στελλάκης Περπινιάδης, η Ρόζα Εσκενάζυ και πολλοί άλλοι. Το 1936, που επιβλήθηκε η λογοκρισία του Μεταξά, η λογοκρισία ήταν έντονη και τα ηχογραφημένα τραγούδια έπαψαν πια να μιλούν για ναρκωτικά και θέματα του υποκόσμου. Στην τελευταία περίοδο, της μαζικής αποδοχής, κορυφαία φυσιογνωμία αναδεικνύεται ο Βασίλης Τσιτσάνης. Μετά την απελευθέρωση του κράτους, το ρεμπέτικο διαδόθηκε και εδραιώθηκε στα αστικά κέντρα. Εμφανίζονται νέοι τραγουδιστές όπως η Σωτηρία Μπέλλου κι ο Πρόδρομος Τσαουσάκης. Οι περισσότεροι ερευνητές θεωρούν πως αυτή η δεκαετία, η δεκαετία του 1950, είναι η δεκαετία στην οποία πεθαίνει το ρεμπέτικο και δίνει τη θέση του στο αρχοντορεμπέτικο, που με τη σειρά του θα εξελιχθεί στο λεγόμενο λαϊκό.

Τη δεκαετία του ’60 αρχίζει η πρώτη αναβίωση του ρεμπέτικου, με την επανεκτέλεση παλαιότερων επιτυχιών και με την έκδοση μελετών πάνω στο θέμα, αλλά και με την έκδοση βιογραφιών ρεμπετών και ανθολογιών τραγουδιών.

Η θεματολογία αυτού του μουσικού είδους περιελάμβανε φυσικά τον έρωτα, αλλά και τα ναρκωτικά, τις κάθε είδους παράνομες δραστηριότητες, τη φυλακή, την ξενιτιά το θάνατο, αλλά και την κοινωνική ζωή, ιδιαίτερα μετά την ευρεία διάδοσή τους. Τα βασικά όργανα που χρησιμοποιούνται είναι το μπουζούκι , που παίζει την μελωδία, και η κιθάρα, που κρατά το ρυθμικό κομμάτι. Μερικές φορές υπήρχε και μπαγλαμάς. Σε μεγαλύτερες ορχήστρες χρησιμοποιούνταν επίσης το βιολί, το πιάνο, το ακορντεόν, αλλά και τα ζίλια και τα κουτάλια, ως κρουστά.

Τα τελευταία χρόνια τα ρεμπέτικα τραγούδια αναβιώνουν και έχουν κερδίσει πολλούς φανατικούς ακόλουθους. Αν θες να γίνεις κι εσύ ένας απ” αυτούς ξεκίνα με την παρακάτω ιστοσελίδα για το ρεμπέτικο τραγούδι: http://www.rebetiko.gr/


Σας αρέσει η σελίδα μας; Κάντε Like!