Τάσος Ράτζος (σκηνοθέτης)

Written by

Ratzos_Tasos

Με αφορμή την παράσταση «Τρωάδες» του Ευριπίδη ο σκηνοθέτης Τάσος Ράτζος* μίλησε στο www.thessaloniki-portal.gr με τον Νίκο Ιγνατιάδη.

Γιατί έγινε η σύνδεση της τραγωδίας («Τρωάδες» του Ευριπίδη) με ένα ποίημα του Χριστιανόπουλου ή με την αληθινή ιστορία της οικογένειας Κουτσουράδη και άλλα κείμενα της σύγχρονης εποχής?  Είναι μια τάση της σύγχρονης δραματουργίας , με αυτόν τον τρόπο με αυτή τη διακειμενικότητα θέλουμε να συνδεθούν αυτά τα κείμενα γιατί έτσι η τραγωδία βγαίνει από αυτό τον πιο απόμακρο χώρο που την τοποθετούμε, “έχουμε ένα δέος όταν δουλεύουμε μια τραγωδία”, για να έρθει η τραγωδία ποιο κοντά μας, να μπορεί να γίνει πιο ενέσιμη στο κοινό, αλλά και στους ηθοποιούς που την δουλεύουν, να συναντηθεί αυτό το μέγεθος το τεράστιο με το πιο απτό το σημερινό, και έτσι να γίνει και πιο κατανοητή. Κάποτε η τραγωδία ήταν ένα μεγάλο λαϊκό θέαμα, τώρα έχει απομακρυνθεί λίγο, έχει γίνει πιο εστέτ, με αυτό τον τρόπο πρέπει να γίνει αυτό που πραγματικά είναι, αυτή που πρέπει να μιλάει σε όλους μας.

Οι «Τρωάδες» είναι ένα έργο που αναφέρετε στην τύχη των γυναικών που μείνανε μετά τον πόλεμο ή σύνδεση με το σήμερα έχει να κάνει με το ότι παρεμβαίνετε με την δουλειά σας (την θεατρική) στην πολιτική ή σε κοινωνικοοικονομικά θέματα της ζωής μας? Αυτή ήταν η επιθυμία μου, γιατί αισθάνομαι ότι είμαστε σε μια μεταπολεμική κατάσταση αυτός ο πόλεμος ο σύγχρονος πόλεμος «ο οικονομικός» μας έχει φέρει σε μια κατάσταση….. , δεν τον βλέπουμε, τον νιώθουμε όμως, για μένα είναι μια παράλληλη κατάσταση με αυτό που έζησαν οι «Τρωάδες», στον πόλεμο που χάσανε, όπως εμείς σ αυτόν τον σύγχρονο πόλεμο είμαστε χαμένοι.

Είδαμε μια Εκάβη σε αναπηρικό καρότσι, ποια η σημειολογία αυτής της θεατρικής συνθήκης? Η εκάβη στις «Τρωάδες» είναι η γυναίκα που όταν ξεκινά το έργο έχει τεράστια αποθέματα δύναμης, μια γυναίκα που έχει χάσει τα πάντα μια γυναίκα που έχει χάσει τον άντρα της, το βασίλειο της, τα παιδιά της δεν είναι πια βασίλισσα είναι σκλάβα, έχει χάσει όλα τα αγόρια της, έχουν μείνει οι δύο κόρες μια νύφη και ένας εγγονός, όταν ξεκινάει λοιπόν το έργο είναι αυτή που λέει σε όλους, να πηγαίνεις με το ρέμα, και να μπορείς να αντέχεις, γιατί δυστυχώς η μοίρα σε έφερε εδώ πρέπει να σταθούμε όρθιες λέει, και είναι αυτή που όταν της λέει η νύφη της η Ανδρομάχη «εγώ δεν έχω πια τίποτε» της απαντά «έχεις μια ελπίδα έχεις το παιδί σου». Βλέποντας λοιπόν στην πορεία του έργου την Εκάβη να χάνει την Κασσάνδρα και την Πολυξένη, χάνει τα πάντα, ακόμη και το εγγόνι της είναι ένας άνθρωπος που όσο και αν μένει όρθια …….. είναι σαν να της έχουν κόψει τα πόδια, μπορεί να περπατήσει, αλλά δέχεται να πάει με το ρέμα , μπορεί να περπατήσει …… δεν έχει όμως πια την δύναμη να το κάνει, δέχεται τη μοίρα της δεν μπορεί πια να κάνει τίποτε, και αυτό συμβαίνει πάντοτε σε έναν χαμένο του πολέμου, δεν μπορεί πια να κάνει τίποτε. Η απελπισία του δεν μπορώ να κάνω τίποτε την καθηλώνει σε ένα αναπηρικό καροτσάκι με μια κραυγή απελπισίας.

Κάθε φορά δημιουργείτε αυτές τις θεατρικές συνθήκες μόνος ή με σκηνογράφους ενδυματολόγους και τα γενικά τα μέλη της θεατρικής ομάδας? Τάσος Ράτζος: Είμαι ένας άνθρωπος ο οποίος πιστεύει στην ομαδικότητα του θεάτρου πάρα πολύ, όπως επίσης πιστεύω ότι το κέντρο του θεάτρου ήταν είναι και θα είναι, ο ηθοποιός. Αυτός που φέρει το έργο στο κοινό είναι ο ηθοποιός, ο σκηνοθέτης είναι ουσιαστικά αυτός που εμπνέει και βοηθάει τον ηθοποιό πως να κοινωνήσει καλύτερα το έργο στο κόσμο. Τα κύρια μέρη της μηχανής του θεάτρου είναι ο συγγραφέας και ο ηθοποιός, όλοι οι άλλοι είμαστε βοηθητικοί, δεν θεωρώ το σκηνοθέτη πρωταγωνιστή. Εγώ λοιπόν δίνω πάσες στους ηθοποιούς και περιμένω από αυτούς ένα νέο κόσμο, και βεβαίως και από όλους τους συνεργάτες γύρω μου.

Στα τμήματα αυτά και γενικά στο θέατρο βλέπουμε περισσότερο γυναίκες και ελάχιστους άνδρες, στα τμήματα αυτά μέτρησα 25 κοπέλες και 3 αγόρια. Γιατί συμβαίνει αυτό; Τάσος Ράτζος: Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω μια εξήγηση ικανοποιητική δεν μου είναι εύκολο να απαντήσω, είναι μια κοινωνιολογική πραγματικότητα στην οποία δεν έχω να απαντήσω κάτι, από τότε που ξεκίνησα να κάνω θέατρο για τα αγόρια – άνδρες τα πράγματα ήταν πάντα πιο εύκολα. Θυμάμαι κάποτε που έκανα μια ακρόαση στην Αθήνα για έναν άνδρα και μια γυναίκα, ήρθαν 200 γυναίκες από τις οποίες οι 50 ήταν εξαιρετικές και οι 50 θα μπορούσαν να κάνουν το ρόλο που ζητούσα, και 20 άνδρες από τους οποίους οι 4 έκαναν για τον ρόλο, άρα ήταν και πιο εύκολο να επιλέξεις ανάμεσα τους σε σχέση πάντα και με το ποιος θα ταίριαζε και με την κοπέλα που θα επέλεγα για τον γυναικείο, για να γίνει ένα ωραίο ζευγάρι, αλλά στις 50 ήταν πάρα πολύ δύσκολο. Βέβαια σήμερα στο σύγχρονο θέατρο (ειδικά το ξένο) υπάρχει ένα ασύμβατο, ανθούν οι αντρικοί ρόλοι και είναι πάντα πιο πολλοί, και είναι πιο λίγοι οι γυναικείοι ρόλοι η αναλογία είναι 2 ή 3 προς 1.

Πόσο εύκολο είναι να δουλεύετε με ανθρώπινες ψυχές και σώματα;, και εννοώ ότι΄ το υλικό σας (οι ηθοποιοί) δεν διασφαλίζει ποτέ το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα που έχετε ονειρευτεί, πως διαχειρίζεστε αυτή την συνθήκη;  Πολύ νωρίς κατάλαβα ότι το θέατρο είναι η τέχνη της συνύπαρξης, όταν κανείς βρει την τέλεια ισορροπία ανάμεσα σε αυτό που ποθεί, και σ αυτό που μπορεί πραγματικά να κάνει, μπορεί να είναι ευτυχισμένος , γιατί τελικά στο θέατρο δεν κάνεις αυτό που έχεις ονειρευτεί μόνο, κάνεις αυτό που ονειρεύτηκες φιλτραρισμένο από τις δυνατότητες που σου δίνονται κάθε φορά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάνεις κάποιου είδους έκπτωση στο αποτέλεσμα που θέλεις να δώσεις. Η τέχνη τρέφεται από αυτόν τον περιορισμό, για ένα καλλιτέχνη μπορεί να είναι έναυσμα δημιουργίας, πολλές φορές είναι απαραίτητο συστατικό δημιουργίας αυτός ο περιορισμός. Θυμάμαι τα ωραία πράγματα που ανακάλυψα κάποτε ακριβώς γιατί δεν είχα αυτό που ήθελα, αν είχα αυτό που ήθελα ως υλικό θα έκανα αυτό που θα είχα ονειρευτεί και έτσι δεν θα πήγαινα παρακάτω, με αυτούς τους περιορισμούς ανακαλύπτεις καινούργια πράγματα που ίσως δεν είχες σκεφτεί. Και εξελίσσεσαι …… Το θέατρο είναι αυτές οι μαγικές στιγμές του απρόοπτου που ο σκηνοθέτης μπορεί να ανακαλύψει και να συνδέσει με αυτό που παρουσιάζει

Θέατρο ή κινηματογράφος? Γιατί?  Εμένα μου αρέσει να βλέπω κινηματογράφο αλλά προτιμώ να κάνω θέατρο. Μ’ αρέσει αυτή η φθαρτότητα, μα αρέσει ότι αυτό που βλέπεις είναι για μια φορά, για κάποιους λόγους δεν κόπτομαι για την υστεροφημία μου, δεν με νοιάζει να αφήσω πίσω μου μια ταινία κάτι….. καταγεγραμμένο κάτι… μ αρέσει αυτή η φθαρτότητα. Μ αρέσει που κάποια φορά, κάποιος ηθοποιός κάνει κάτι εξαιρετικό, που μπορεί να μην το ξανακάνει ποτέ. Μα αρέσει αυτή η στιγμή της συνάντησης του θεατή με τον ηθοποιό. Όταν καταγράφεται μια παράσταση (βιντεοσκοπηθεί) αυτό που δεν μπορεί να καταγραφεί είναι η ενέργεια που υπάρχει μεταξύ του ηθοποιού και του θεατή. Αυτό που τους συμβαίνει είναι ο ηθοποιός να παίζει με την ενέργεια που υπάρχει και δημιουργεί με τον θεατή, το βίντεο είναι απλά μια καταγραφή εικόνας ως ντοκουμέντο, χωρίς να μπορεί να καταγράψει αυτήν την ενέργεια.

Και ο επίλογος της κουβέντας μας;  Η τελευταία φορά που έκανα τραγωδία ήταν πριν από 7 χρόνια (Βάκχες του Ευριπίδη) στα Θρακιώτικα Δρώμενα, ήταν σε ένα χωριό (στη Μαρώνεια) οι κάτοικοι βγαίνουν σε ένα αλώνι και εκεί παίζουν τις Βάκχες, μέσα από αυτήν την παράδοσή τους ερμηνεύονταν οι βάκχες. Σήμερα ήθελα να δω την προσέγγιση στην τραγωδία των Τρωάδων, ήθελα μέσα από αυτήν την διαδικασία με τους μαθητές μου να δοκιμάσω να πάω εκείνη τη δουλειά ένα βήμα παρακάτω. Άσχετα με το πόσο τέλεια θα ερμήνευαν οι μαθητές τους ρόλους της τραγωδίας, αυτό ας πούμε μ ενδιέφερε δευτερευόντως, και αυτό γιατί ο δάσκαλος δεν μπορεί να παρέμβει δεν δίνουμε κανόνες, με ενδιαφέρει να δίνω ίσες ευκαιρίες σε όλους και να παρακολουθώ την εξέλιξή τους, αλλά σαν όραμα ήταν το επόμενο βήμα.

 

Τάσος Ράτζος

Γεννήθηκε στα  Τρίκαλα. Απόφοιτος ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρακολούθησε επί δύο χρόνια μαθήματα σκηνοθεσίας θεάτρου στην Opernschule του Μονάχου.
Το 1988 ίδρυσε στα Τρίκαλα το θέατρο «Άνθος της Ήβης», και δούλεψε εκεί για πέντε χρόνια.
Έχει σκηνοθετήσει στο Εθνικό Θέατρο, το Θέατρο του Νέου Κόσμου, στα σημαντικότερα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ της Ελλάδας, ενώ συνεργάζεται τακτικά από το 2003 και με το Κ.Θ.Β.Ε. Έχει εξειδικευτεί στο θέατρο για παιδιά και νέους, ανεβάζοντας μια σειρά παραστάσεων σε δημόσια θέατρα, κάνοντας συνήθως και τις διασκευές των έργων.
Διδάσκων του Πανεπιστημίου Κύπρου στο Τμήμα προϋπηρεσιακής κατάρτισης του θεατρολογικού (2008-2009).
Έχει διδάξει υποκριτική στο Θέατρο των Αλλαγών, τον Ίασμο, και τη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ, της οποίας διετέλεσε και διευθυντής σπουδών (2005-2009).
Παραστάσεις των έργων του έχουν παιχτεί σε φεστιβάλ στην Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, Βερολίνο, Σκόπια, Κύπρο, Αλβανία. Μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης πλέον, έχει δημιουργήσει μια δική του θεατρική ομάδα τον ΜΙΚΡΟ ΒΟΡΡΑ , και παράλληλα διδάσκει υποκριτική στην Ανωτέρα Σχολή Δραματικής Τέχνης ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΥΤΣΙΝΑΣ, και μέχρι και πέρυσι ήταν υπεύθυνος θεάτρου του Δήμου Συκεών.
Έχει μια κόρη την Κωνσταντίνα.
Σκηνοθεσίες:
· Ηλέκτρα του Σοφοκλή, Ελληνικό Θέατρο του Βούπερταλ, 1992.
· Ο χρουσαϊτός Άτυς και η βασιλιοπούλα Ροδογάλη, μικρασιάτικο λαϊκό παραμύθι (σε δική του διασκευή), Θέατρο του Νέου Κόσμου 1998-1999, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων 1998, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καλαμάτας 2002 και ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Σερρών 2010.
· Βαλς αρ. 6 του Νέλσον Ροντρίγκες, Θέατρο του Νέου Κόσμου, 2000.
· Ειρήνη του Αριστοφάνη (σε δική του διασκευή), ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρούμελης, 2000.
· Ελίζα της Ξένιας Καλογεροπούλου, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου και Κοζάνης, 2001.
· Οι ιππότες της τηγανιτής πατάτας του Ευγένιου Τριβιζά, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου και Κοζάνης, 2002.
· Το αθάνατο νερό, δύο ελληνικά λαϊκά παραμύθια (σε δική του διασκευή), ΚΘΒΕ, 2003.
· Μικρός πρίγκηπας, Σαιντ Εξυπερύ (σε δική του διασκευή), ΚΘΒΕ, 2003.
· Η Ανεράϊδα, ελληνικά λαϊκά παραμύθια (σε δική του διασκευή), ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου, 2004.
· Της ροδιάς το δάκρυ, ελληνικά λαϊκά παραμύθια (σε δική του διασκευή),
ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας, 2004.
· Τσικλιντάν, της Στέλλας Βογιατζόγλου, ΚΘΒΕ, 2005.
· Ο σκούφος, του Πάουλ Μάαρ, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας, 2006.
· Νέντα, της Τεοντόρα Ντίμοβα, ΚΘΒΕ, 2007.
· Βάκχες, του Ευριπίδη, ΚΘΒΕ, 2007-2008.
· Η κοιμωμένη ξύπνησε, της Ξένιας Καλογεροπούλου, ΘΟΚ, 2007.
· ΄Ονειρο του δωδεκάμερου, του Γιώργου Θεοτοκά, ΚΘΒΕ, 2007.
· Η Καστανομαλλούσα,κυπριακό λαϊκό παραμύθι (σε δική του διασκευή)
ΘΟΚ, 2008.
· Ο Αίσωπος… σε κόμικ, (σε δική του διασκευή) ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Σερρών, 2008.
· Baβυλωνία ,του Δημητρίου Βυζάντιου, Εθνικό Θέατρο, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Σερρών 2009
· Αντιγόνη, του Σοφοκλή, ΚΘΒΕ, 2009.
Οργανωτική – διοικητική εμπειρία
· Διεύθυνση οργάνωσης και παραγωγής στο Θέατρο του Νέου Κόσμου
επί πέντε χρόνια (1996-2001).
· Stage manager στο Φεστιβάλ Αθηνών (Μάιος – Σεπτέμβριος 1999).
· Υπεύθυνος παραγωγής και συντονισμού στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών (Μάιος – Αύγουστος 2001).
U+2022 Διδάσκων του Πανεπιστημίου Κύπρου στο Τμήμα προϋπηρεσιακής κατάρτισης του θεατρολογικού (2008-2009).
· Μέλος της επιτροπής αξιολόγησης και έγκρισης θεαμάτων, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης (2006-2010).


Σας αρέσει η σελίδα μας; Κάντε Like!