Άλμπερτ Αινστάιν: η τεχνολογία θα υπερνικά την ανάγκη του ανθρώπου για κοινωνικοποίηση

Written by

Ο  διορατικός Einstein είχε προβλέψει και δυστυχώς με μεγάλη ευστοχία τον ερχομό μιας εποχής κατά την οποία η τεχνολογία θα υπερνικά την ανάγκη του ανθρώπου για κοινωνικοποίηση.  Η προφητική αυτή φράση του δεν αποκλίνει  δια του παρόντος διόλου απ την πραγματικότητα.

Η γενιά  μας βρίσκεται ακριβώς στο μεταίχμιο αυτής της τεχνολογικής άνθισης. Κάντε μια μικρή αναδρομή στο σχετικά εγγύς παρελθόν σας (εννοώ περίπου 15 χρόνια πριν), τότε που στο σπίτι σας το  «τετράγωνο κουτί του διαβόλου» αποτελούσε ίσως και την μοναδική καινοτομία μαζικών μέσων που είχε να επιδείξει η τεχνολογία. Κατά το διάστημα αυτό των κατά προσέγγιση 15 χρόνων τα άλματα της τεχνολογίας είναι πελώρια και η κάθε νέα τεχνολογική ανακάλυψη επέρχεται της προηγούμενης. Ο υπέρογκος αριθμός των νέων λημμάτων των τεχνολογικών όρων αποτελεί μια ατράνταχτη μαρτυρία αυτής της χωρίς υπερβολή απογείωσης της τεχνολογίας. Η τηλεόραση διαδέχεται το DVD και το mp3, τα οποία με την σειρά τους δίνουν  την σκυτάλη κατά χρονολογική κατάταξη στα Internet, Smartphone, iPods, tablets  κ.ο.κ. Ζούμε ακριβώς  δηλαδή πάνω στην εποχή της μετάβασης, όπου τα μαζικά μέσα παραδίδουν τα ηνία στην εξατομικευμένη μαζική επικοινωνία.

Μελέτες έδειξαν ότι ο μέσος άνθρωπος καταναλώνει περίπου 6-7 ώρες ημερησίως μπροστά από μια οθόνη. Στην ψηφιακή μας δίαιτα συγκαταλέγονται  πολλών ειδών δραστηριότητες όπως η ενασχόληση μας με παιχνίδια, εργασίες, προβολή ταινιών και τραγουδιών και πολλά άλλα. Το παράδοξο όμως είναι πως  ένα μεγάλο ποσοστό των καθημερινών μας αποδράσεων στον ψηφιακό κόσμο οφείλεται σε μηχανικές κινήσεις. Θεωρούμε πως η ανία και η πλήξη της καθημερινότητας θα γιατρευτεί από τον «μαγικό κόσμο» του Internet. Ένα  μέσο ψυχαγωγίας που θα καλύψει το κενό έστω και πρόσκαιρα της επιφανειακής μας ιδιοσυγκρασίας. Δεν διαφωνώ πως ο ψηφιακός κόσμος είναι αρκετά δελεαστικός και γιατί όχι ένας δρόμος διαφυγής από την καθημερινότητα και τους χαλεπούς καιρούς που ζούμε. Συναποτελεί όμως  έναν  παραγωγικό και δημιουργικό μέσο?

Σίγουρα  μια μερίδα των χρηστών, που δύνανται να επιλέξουν οι ίδιοι «την τροφή που θα καταναλώσουν»,  καταφέρνουν να συνδυάσουν το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Αλλά στην απόλυτη σύγχυση που επικρατεί σε αυτά τα μέσα ,η παραγωγικότητα και η δημιουργικότητα είναι αυτές που συνήθως οπισθοχωρούν πρώτες. Ως επί των πλείστων τα άτομα που είναι πιο επιρρεπή και μπλέκονται πιο εύκολα σε αυτόν «τον ιστό της αράχνης» είναι νεαρής ηλικίας.  Αναγκαίος λοιπόν συνίσταται ο σωστός χειρισμός όλου αυτού του καταιγισμού των ψηφιακών μέσων , κάτι που προφανώς ελλείπει από τους νέους σήμερα. Το ερώτημα είναι γιατί οι νέοι θέλγονται σε αυτόν τον μέγιστο βαθμό από τον ψηφιακό κόσμο. Ίσως η ψευδαίσθηση της παντελούς ανεξαρτησίας και αυτάρκειας αποτελεί την απάντηση. Λειτουργεί ως ένας στην κυριολεξία από μηχανής θεός και μια βερσιόν εξωραϊσμένου τεχνητού κόσμου για αυτούς.

Αφορμή για το παρών άρθρο αποτέλεσε η πραγμάτωση μιας έρευνας από το facebook , η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα και προκάλεσε τον εξοργισμό  πολλών χρηστών. Ο «βασιλιάς» των μαζικών μέσων κατά την περίοδο του 2012 προέβη λοιπόν  σε μια έρευνα με στόχαστρο την ψυχική και συναισθηματική μετάπτωση των χρηστών. Για την διαικπεραίωση της έρευνας αυτής, το facebook προσπάθησε να χειραγωγήσει πάνω από 70.000 αγγλόφωνους χρήστες στέλνοντας τους μηνύματα με αρνητικό η θετικό περιεχόμενο, έτσι ώστε να καταγραφεί η επίδραση στα συναισθήματα τους. Απόληξη αυτών των μηνυμάτων ήταν η μετέπειτα χρήση αρνητικού ή θετικού λεξιλογίου  ανάλογα με το εκάστοτε περιεχόμενο που παρέλαβαν. Λανθασμένη κίνηση αποτέλεσε όμως η άγνοια των χρηστών για την διεξαγωγή αυτής της έρευνας. Ειδικοί απεφάνθησαν, ότι η διαδικασία ήταν καθόλα νόμιμη εφόσον δεν παραβιάστηκε «η ιδιωτική τους ζωή» στο facebook. To ερώτημα που θέλω να θέσω όμως κατατάσσεται στον ηθικό τομέα . Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να υποβάλλει τους συνανθρώπους του σε μια τέτοια διαδικασία παρά την θέληση του.  Και ναι αντιτάσσομαι στην γνώμη των ειδικών, πως δεν θίχτηκε η ιδιωτικότητα των χρηστών, εφόσον απόρροια της συγκεκριμένης έρευνας υπήρξε το κατά κάποιον τρόπο μανιπουλάρισμα μιας τεχνητής αντίδρασης. Βέβαια σε ένα τέτοιο μέσο μαζικής επικοινωνίας τα όρια της ιδιωτικότητας είναι πλέον διάτρητα.

Δυστυχώς η πρόωρη και η ξαφνική αυτή εκτόξευση όλων αυτών των τεχνολογικών μέσων δεν μας έδωσε την ευκαιρία να διαχειριστούμε σωστά την κατάσταση και να καταπολεμήσουμε τα αρνητικά που επιφέρει η τεχνολογία. Με αποτέλεσμα την ακόμα πιο ταχύτερη διείσδυση σε ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού και την συρρίκνωση του χρόνου της «χώνεψης» αυτής της δαιδαλώδους αλλαγής. Σίγουρα  το να απαρνηθούμε και να μην συμβαδίσουμε με την επικαιρότητα αποτελεί μια λάθος κατευθυντήρια γραμμή. Εξόν αυτών ένας απαρχαιωμένος τρόπος ζωής παραμερίζοντας τις επιτεύξεις της τεχνολογίας δεν θα μπορούσε με τίποτα να αντιπαραβληθεί της πραγματικότητας.

γράφει ο Ηλίας Δρυστέλλας