Ο Επαγγελματίας (1990) -Ντούσαν Κοβάτσεβιτς *κριτική

Written by

epaggelmatias1

Πολιτική ψυχογραφική ανατομία στην τέχνη του θεάτρου.

Ένας συγγραφέας, ο Τέγια Κράιγ και ένας αστυνομικός ο Λούκα Λάμπαν, σε ένα θεατρικό έργο που αναφέρεται στην πολιτική ενός καθεστώτος που παρακολουθεί τους διανοούμενους, στην κομμουνιστική εποχή και σε υπαινικτική υπόδειξη του θεάτρου μέσα στο θέατρο, όταν ο θύτης συνειδητοποιεί  ότι και ο ίδιος υπήρξε θύμα αυτού του καθεστώτος. Αποκαλυπτική συνειδητοποίηση, στη συνομιλία  που προκύπτει από τη συνάντηση αυτών  των προσώπων,η οποία καταγράφεται ως ντοκουμέντο θεατρικής πράξης.

Συνάντηση επιστροφής αντικειμένων-αναμνήσεων  ζωής και  σκέψεων που καταχωρήθηκαν και επιστρέφονται  ως βιβλία, από την πλευρά του αστυνομικού- εκπροσώπου του παλαιού καθεστώτος, με τη βοήθεια του γιου του Μίλος καθηγητή φιλολογίας. Αυτά τα τεκμήρια κατασκόπευσης,  παραδίδονται ως αποδείξεις , σε μιαν υπαρξιακή εκμυστήρευση επαγγελματισμού από τον αστυνομικό, στον συγγραφέα.Από το κομμουνιστικό καθεστώς στο επόμενο σύστημα, σε ειρωνική, από τη μεριά του θεατρικού συγγραφέα Κοβάτσεβιτς, μελαγχολική αναλογία εντυπώσεων και αναμνήσεων ζωής.Τραυματισμένης ζωής, σε απολογισμό όψεων που ανήκουν στο ίδιο νόμισμα παρά το χάσμα των γενεών και των πολιτικών  χρόνων.

Φάρσα πολιτικού και υπαρξιακού χαρακτήρα  διαψευσμένων προσώπων. Ο Λούκα, που υπηρέτησε με αφοσίωση για τόσα χρόνια το καθεστώς, αλλάζει εσωτερικά όταν έρχεται σε άμεση επαφή με τη σκέψη του ανθρώπου που παρακολουθεί, όταν συνειδητοποιεί, δια της μελέτης των βιβλίων που καταδιώκει, πως βρίσκεται στην ίδια πλευρά με τον διωκόμενο . Με τα πειστήρια της  παρακολούθησης σε μία βαλίτσα, σε καταγραφή της ματαιότητας και της ακύρωσης της ζωής που αγγίζει εντέλει και τα δύο πρόσωπα της ιστορίας, δίνεται μ’ έναν συνοπτικό τρόπο το θεατρικό μάθημα. Πειστήρια σε βάθος χρόνου, αντίστοιχα των μεταμορφώσεων της ζωής και  σε υπαινιγμό της θεατρικότητας της καθημερινής ζωής που γίνεται τέχνη σε καθεστώς πολιτικής ανελευθερίας. Τέχνη του λόγου, λογοτεχνία,  στους θεατρικούς άξονες των συναντήσεων, της ανταλλαγής σκέψεων, των προσώπων που ανήκουν σε διαφορετική γενιά και  με τη μορφή των άκαιρων λόγων που ηχούν παραμορφωτικά σαν φάρσα.

Ένδιαφέρον κείμενο με ανήσυχες σκέψεις που αποκαλύπτει σταδιακά τους κρυμμένους του πυρήνες. Πολιτική, λογοτεχνία και θεατρική τέχνη, έθιμα θανάτου και υπαινιγμοί,  στο σαρκασμό μιας σκληρής πραγματικότητας που αναδύεται σαν εφιάλτης από μια κραυγή. Στη σκηνοθετική γραφή καταγεγραμμένο τέλος ως αρχή, σε ρεαλιστικό σκηνικό καταγραφής ακόμη και της εσωτερικής σκέψης. Ο σκηνοθέτης  και ηθοποιός της παράστασης-κ. Κ. Δανιηλίδης, ανέδειξε τον πολιτικό παραλογισμό, τη σταδιακή μεταμόρφωση του θύτη, την αντίδραση του θύματος, ως τη συμφιλίωση και τη συνειδητότητα, μέσα από τον κυρίαρχο άξονα του θεάτρου μέσα στο θέατρο, θολώνονταςστις υποκριτικές γραμμές των χαρακτήρων το τι είναι αλήθεια και τι ψέμα,  στον υπαινιγμό της τέχνης που γεννούν οι αντίξοες καταστάσεις.Ανέδειξε την παραδοξότητα και το στοιχείο της φάρσας, υιοθετώντας αντιθέσεις υποκριτικής έκφρασης και παντομίμας που καλύπτει η ένταση – όχι ως ήχος αλλά ως αίσθηση- της μουσικής και η ψυχοσύνθεση των ανθρώπων, σε ένα πολύ ενδιαφέρον θεατρικό αποτέλεσμα. Οι ηθοποιοί της παράστασης, στο πνεύμα του έργου, μίλησαν ως πρόσωπα της εποχής και έδειξαν τη ζωή τους ως αποτέλεσμα  των εξελίξεων, τόσο οι δευτερεύοντες ρόλοι,  Τρελλός, Μάρθα, Μητέρα, όσο και – κυρίως- οι ρόλοι των δύο πρωταγωνιστών. Ο διανοούμενος- συγγραφέας και οι αυταπάτες του, οι αντιδράσεις του και οι οριακές καταστάσεις που τον οδηγούν στη συγγραφή του τελευταίου έργου και ο διώκτης-πληροφοριοδότης αστυνομικός που εγκλωβίζει τη ζωή του στην ξένη ζωή, η οποία τροφοδοτεί τη σκέψη του με το οξυγόνο της ύστερης συνειδητοποίησης. Υποκριτικά μεστές ερμηνείες, ιδιαίτερα αυτή του αστυνομικού Λούκα Λάμπαν,του συγγραφέα στη στιγμή της έκρηξης, της μητέρας στη συγκινησιακή φόρτιση, όταν ζητά από το γιο της να έρθει να της διαβάσει το γράμμα του γιατί η ίδια δεν βλέπει καλά,της Μάρθας όταν αποφασίζει να εγκαταλείψει τον συγγραφέα και τη δουλειά της, του Τρελλού που οπισθοχωρεί αμίλητος. Παράσταση έντασης,  αφήνοντας λίγο χώρο στο συναίσθημα σε ένα σταδιακό ξετύλιγμα της σκέψης, ως ανάπτυξη της πολιτικής θεωρίας και αυτής της καλλιτεχνικής δημιουργίας, του εγκλωβισμού και της απάτηςτης ελευθερίας.

-Τέγια. Έτσι με φώναζαν οι φίλοι μου. Τότε που είχα.

-Αυτό το δυστυχισμένο σύστημα.

-Αρρώστησα το ίδιο πρωί που έφυγες.

-Την  ξεχρέωσα τη ζωή μου.

Από τις ζωηρές συζητήσεις μετά το τέλος μιας παράστασης, προκύπτουν συνήθως  νέα ερωτήματα και αναδύονται μνήμες, όπως αυτή  του φίλου μας, στις αναμνήσεις οικογενειακών  εκδρομών στην πόλη του Βελιγραδίου και στο ξενοδοχείο Μετροπόλ- από τους χώρους αναφοράς του έργου-συνάντηση του φανταστικού με το πραγματικό σε διαφορετικό χωρο-χρονικό στίγμα…

-Ντούσαν Κοβάτσεβιτς, Σέρβος  θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος.Ίσως όλα τα έργα του Κοβάτσεβιτς θα μπορούσαν να φέρουν τον υπότιτλο του Επαγγελματία(« θλιβερή κωμωδία»), καθώς, ενώ επικρατεί σε αυτά το κωμικό στοιχείο, τα θέματά τους είναι πικρά και διακρίνεται η απαισιοδοξία του κωμωδιογράφου. «Τα μηνύματα του καλλιτέχνη», δήλωσε σε συνέντευξή του, «είναι πάντα το υστερόγραφο: ώσπου να φτάσουν, έχει αρχίσει ένας άλλος πόλεμος. Αυτοί που αποφασίζουν για τους πολέμους , δεν διαβάζουν, δεν ασχολούνται με την τέχνη».(Από το πρόγραμμα του έργου).

Enigma Theatre Group

Συντελεστές:
Κείμενο: Ντούσαν Κοβάτσεβιτς
Μετάφραση: Γκάγκα Ρόσιτς
Σκηνοθεσία: Κυριάκος Δανιηλίδης
Σκηνικά-κοστούμια-φωτισμοί: Χαρίτων Παπαδόπουλος
Μουσική επιμέλεια: Νάσια Καλημέρη
Δραματολόγος: Έφη Βαφειάδη
Βοηθός σκηνοθέτης-οργάνωση παραγωγής: Έλενα Ζήκου
Γραφίστας: Αλέξης Gayraud
Φωτογραφίες: Λευτέρης Τεκτονίδης

Διανομή (με σειρά εμφάνισης):

Ηλίας Παπαδόπουλος (Τέγια Κράιγ)
Κάτια Παπαϊωάννου (Μάρθα)
Κυριάκος Δανιηλίδης (Λούκα Λάμπαν)
Έλενα Ζήκου (Μητέρα)
Δημήτρης Χατζημιχαηλίδης (Τρελός).

Θέατρο Σοφούλη

 


Σας αρέσει η σελίδα μας; Κάντε Like!