«Ο κήπος του Ραπατσίνι» – κριτική της παράστασης

Written by

Ραπατσίνι - 1

«Ο κήπος του Ραπατσίνι»: μία συνάντηση της Όλιας Λαζαρίδου και του εικαστικού Άγγελου Παπαδημητρίου πάνω στο διήγημα του Ναθάναελ Χώθορν, “Η κόρη του Ραπατσίνι”. Η Όλια Λαζαρίδου σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί κι ο Άγγελος Παπαδημητρίου στήνει το εικαστικό περιβάλλον της παράστασης, στην οποία επίσης παίζουν ο Ερρίκος Μηλιάρης και η Δανάη Ρούσσου.

Ο χωροχρόνος του ονείρου

Στην παράσταση «Ο κήπος του Ραπατσίνι» ο κήπος που λειτουργεί ως ο χώρος–πλαίσιο των λουλουδιών, μετουσιώνεται από σύμβολο της ευωδίας και της ομορφιάς, σε μέσο–πηγή πρόκλησης μίας ισχυρής οδύνης, σε όργανο βασανιστηρίου και στην τοποποίηση ενός εφιάλτη. Συνεπώς, η έννοια του κήπου λειτουργεί ως το σύμβολο σύγκλισης δύο αντίθετων δυνάμεων, του ονειρικού και του εφιαλτικού, των οποίων κοινή συνισταμένη αποτελεί η τοποθέτηση σε έναν δυνητικό, μη ρεαλιστικό χωροχρόνο, αυτόν του ονείρου.
Και ο κόλπος του παραμυθιού αποτελεί το πλέον κατάλληλο στοιχείο αποτύπωσης του ονειρικού αυτού χωροχρόνου. Το παραμύθι λειτουργεί ως ιδανική πλαισίωση αποκάλυψης στην ουσία ενός κόσμου απειλητικού και εχθρικού, αφιλόξενου και αδηφάγου. Tο παραμυθιακό σύμπαν με πρόσχημα και περίβλημα το φαντασιακό, το μαγικό και κυρίως την ακολουθία μιας μη ρεαλιστικής γραμμής, προσκρούει στην ουσία στην καρδιά της «πραγματικότητας», μέσω της υιοθέτησης αλληγοριών. Στη βάση τους τα παραμύθια αποτελούν φορείς μιας αλήθειας σκληρής, τοποθετημένης σε ένα εξωπραγματικό περιβάλλον. Ραπατσίνι-4

Η μετατροπή από μικρόκοσμο σε μακρόκοσμο

Συνεπώς, στην παράσταση «Ο κήπος του Ραπατσίνι» η δράση πλαισιώνεται από έναν χρόνο άχρονο και άρα ακαθόριστο· ο χώρος εκτύλιξης της πλοκής περιορίζεται στα όρια ενός κήπου, ο οποίος μετουσιώνεται από μικρόκοσμος σε μακρόκοσμο: δεν αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συνόλου, αλλά αυτονομείται και καθίσταται αυτοδύναμος, δημιουργώντας έναν κόσμο. Τα σκηνικά του Άγγελου Παπαδημητρίου συντελούν στην ύφανση ενός κήπου, που φέρει τη σφραγίδα του μαγικού, αλλά και του σκοτεινού. Η αίσθηση του σκοτεινού αυτού υπόβαθρου υπογραμμίζεται από τη χρήση «μεταιχμιακού» φωτισμού, της κυριαρχίας δηλαδή του μισοσκόταδου, ως το ενδιάμεσο φωτός–μη φωτός, μίας κατάστασης απροσδιοριστίας, η οποία υπονομεύει τόσο το φως όσο και το σκοτάδι. Η ζώνη αυτή αδιακρισίας εκκολάπτεται όπως προανέφερα από τα σκηνικά του Παπαδημητρίου: ο χώρος–πλαίσιο της πριγκίπισσας μοιάζει με πολυτελή φυλακή, με ένα χρυσό κλουβί, το οποίο παρά την εξαιρετική ομορφιά του, αποτελεί στην ουσία μια παγίδα. Εύστοχη αποτύπωση της παγίδευσης θεωρώ την επιλογή να φαίνεται σε ορισμένες στιγμές μονάχα το κεφάλι της πριγκίπισσας, γεγονός που προξενούσε την εντύπωση της αποκεφαλισμένης.

«Να έχετε αγκάθια για να έχετε και ρόδια; Η να μην έχετε ρόδια για να μην έχετε και αγκάθια;»

rapatsiniΦυλακισμένη ανάμεσα στα λουλούδια. Τα οποία από σύμβολα της ευωδίας και της ηρεμίας, εμφανίζονται εν τέλει παραμορφωμένα, σαν το αρνητικό μιας φωτογραφίας. Κυοφορούν την οδύνη και τον θάνατο, μέσω της μετατροπής τους σε όργανα βασανιστηρίου. Πραγματοποιείται συνεπώς μία προδοσία–απιστία, καθώς υπονομεύεται ο ορίζοντας προσδοκίας, εφόσον συντελούν στην πρόκληση μίας κατάστασης διαφορετικής από την αναμενόμενη. Η σύγκλιση των δύο αυτών αντίθετων κατευθύνσεων στην έννοια του λουλουδιού σηματοδοτεί την αδυναμία ύπαρξης του ενός πόλου ανεξάρτητου από τον αντίθετό του. Η ρήση του επιστήμονα Ραπατσίνι είναι χαρακτηριστική: «Να έχετε αγκάθια για να έχετε και ρόδια; Η να μην έχετε ρόδια για να μην έχετε και αγκάθια;»

Ερωτήματα

Ο Ραπατσίνι, όντας επιστήμονας μετατρέπεται αυτόματα σε φορέα ορισμένων συμβολικών προεκτάσεων. Ποια είναι τα όρια της δεοντολογίας στα οποία οφείλει να υπακούει; Σε τι βαθμό επιβάλλεται και προϋποτίθεται η λεγόμενη «ιερότητα της ανθρώπινης ζωής» [1]; Και για ποιον λόγο να προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις η πραγματοποίηση πειραμάτων σε έναν ανεπανόρθωτα άρρωστο άνθρωπο, αλλά να θεωρείται στο πλαίσιο της νόρμας η καθημερινή πραγματοποίηση πειραμάτων σε βάρος χιλιάδων υγειών ζώων; [2] Η χρησιμοποίηση του ανθρώπου ως μέσο άσκησης πειραμάτων αποτελεί μία εκδήλωση κατάρρευσης της προσπάθειας διαχωρισμού του ανθρώπινου και του μη ανθρώπινου ζώου.

Ραπατσίνι-2

Η παράσταση «Ο κήπος του Ραπατσίνι»

Η Όλια Λαζαρίδου απέδωσε τον δόκτωρ Ραπατσίνι μέσω μίας ήρεμης και διακριτικής ερμηνείας, αποφεύγοντας την παγίδα των βαρύγδουπων ή υπερβολικών εκφράσεων. Ο Ερρίκος Μηλιάρης και η Δανάη Ρούσσου ερμήνευσαν μέσα από μία άγουρη προς το παρόν υποκριτική, την οποία ελπίζω να κατεργαστούν και να σμιλεύσουν. Τα σκηνικά του Άγγελου Παπαδημητρίου μετέτρεψαν τη σκηνή σε έναν ζωντανό ζωγραφικό πίνακα, ταυτόχρονα σκοτεινό και μυστηριακό, αποκαλύπτοντας όμως παράλληλα την ανάγκη για την εφ-εύρεση και ένταξη μικρών μαγικών στιγμών στη συμβατικότητα της χρονικής ροής.

[1] Singer P.: Η απελευθέρωση των ζώων, μεταφρ. Σταύρος Καραγεωργάκης, Αντιγόνη, Αθήνα 2015, σ.83-175
[2] Ό.π., σ.75

Συντελεστές

«Ο κήπος του Ραπατσίνι»
Μετάφραση: Στέλιος Βαφέας
Σκηνοθεσία-διασκευή: Όλια Λαζαρίδου
Εικαστική σύνθεση-κοστούμια-φωτισμοί: Άγγελος Παπαδημητρίου
Πρωτότυπη μουσική: Κορνήλιος Σελαμσής
Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
Φωτογραφίες: Χριστίνα Γεωργιάδου
Trailer: Δημοσθένης Γρίβας
Διανομή: Όλια Λαζαρίδου, Ερρίκος Μηλιάρης, Δανάη Ρούσσου
ΘΕΑΤΡΟ ΠΟΡΕΙΑ
Τρικόρφων 3-5 & 3ης Σεπτεμβρίου 69, Πλατεία Βικτωρίας, Αθήνα
Πληρ.: 210 8210991, 210 8210082

Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Από2/12 έως 06/01/2018: Σάββατο 18:00.
Τιμές Εισιτηρίων: κανονικό 14ευρώ, senior (άνω των 65)12 ευρώ, φοιτητικό, νεανικό (κάτω των 22),
ανέργων, ΑμεΑ10 ευρώ.
Διάρκεια: 60′ ( χωρίς διάλειμμα)

cityculture.gr/ γράφει η  Ιφιγένεια Καφετζοπούλου


Σας αρέσει η σελίδα μας; Κάντε Like!