Παναγιώτης Καμπάνης

Website URL: http://cityculture.gr/panagiotis-kampanis

Οι πριγκίπισσες της Παλμύρας

Η βασίλισσα Ζηνοβία

Η Παλμύρα αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές αρχαίες πόλεις της κεντρικής Συρίας, κτισμένη σε μία όαση 215 χλμ. ΒΑ της Δαμασκού και 120 χλμ. ΝΔ του Ευφράτη. Για αιώνες ήταν ζωτικός σταθμός για τα καραβάνια που διέσχιζαν τη συριακή έρημο και ήταν γνωστή ως η «Νύμφη της Ερήμου». Το ελληνικό όνομα «Παλμύρα» αποτελεί μετάφραση…

Πέτρα: Η Ροδοκόκκινη πόλη των Ναβαταίων

petra arxaia poli

Σύμφωνα με τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό του 4ου αιώνα π.Χ., Ιερώνυμο από την Καρδία, το όνομα Πέτρα δόθηκε στην πόλη από Έλληνες εμπόρους, επειδή οι κάτοικοι της γιόρταζαν την εποχή της άνοιξης μια θεότητα, στην οποία προσέφεραν διάφορα αγαθά ως θυσία, πάνω σε μια μεγάλη πέτρα. Η μεγάλη αυτή πέτρα βρίσκεται νοτιοδυτικά της αρχαίας πόλης…

Οι «γοργονίδες» της Μεσογείου

Corallium rubrum (Πολύτιμο κοράλλι )

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία τα κοράλλια σχηματίστηκαν από το αίμα μιας γοργόνας. Γι αυτό και τα ονόμαζαν «γοργονίδες». Πολλοί συγγραφείς της αρχαιότητας, ανάμεσά τους και ο Αίλιος Ηρωδιανός, θεωρούσαν ότι η λέξη κοράλλι είχε ελληνική ετυμολογία: από το κόρη και αλός, δηλαδή κόρη της θάλασσας. «κοράλλιον: ἴσως τὸ ἅλιον ἔγκειται· ἀπὸ θαλάσσης ταῖς κόραις…

Ο Λόφος των Σταυρών

Ο Λόφος των Σταυρών

Μόλις 12 χιλιόμετρα μακριά από τη βιομηχανική πόλη  Σιαουλιάι (Siauliai) στη βόρεια Λιθουανία, βρίσκεται ένα μοναδικό μνημείο αφιερωμένο στο κατεξοχήν σύμβολο του Χριστιανισμού, το Σταυρό. Ο λόφος των Σταυρών αποτελεί τον μεγαλύτερο τόπο προσκυνήματος της χώρας και θεωρείται σύμβολο της ειρηνικής δύναμης του Λιθουανικού καθολικισμoύ ενάντια στις απειλές που γνώρισε ανά τους αιώνες. Πρόκειται για…

Το απομεσήμερο ενός Φαύνου

Φαύνος Μπαρμπερίνι, Γλυπτοθήκη Μονάχου

Γιος της Κίρκης και του Ποσειδώνα, πρόσωπο της Ρωμαϊκής Μυθολογίας, με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στον Πάνα, ο Φαύνος διαθέτει μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική φυσιογνωμία μέσα στους αιώνες. Μισός άνθρωπος και μισός κατσίκι, αγαπά τον αυλό και τις Νύμφες, τριγυρνά στα δάση και ονειρεύεται. Στην πάροδο του χρόνου, τα ζωώδη χαρακτηριστικά του εξανθρωπίζονται και στο επικό ποίημα…

Θρήνος της Κωνσταντινούπολης

Χρήστος Μποκόρος

Ο Θρήνος της Κωνσταντινούπολης είναι ένα πεζό κείμενο, ανώνυμου συγγραφέα που αφορά την άλωση της Πόλης. Ο χρόνος της συγγραφής του τοποθετείται μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Η γλώσσα του είναι ένας συνδυασμός από δημώδη και αρχαΐζοντα στοιχεία. Το συγκεκριμένο κείμενο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το γεγονός ότι διασώζει μια παράδοση για τον…

Τάσος Λειβαδίτης: Καθημερινές σκέψεις ενός μεγάλου ποιητή

leivaditis

  Γιατί απλά κάποιοι άνθρωποι είναι τόσο πολύ ξεχωριστοί, που αξίζει να ζεις, μόνο και μόνο για να τους συναντήσεις, κάποτε… Κι όταν δεν πεθαίνει ο ένας για τον άλλον είμαστε κιόλας νεκροί. Ώ απέραντη νοσταλγία για κάτι που ποτέ δεν ζήσαμε κι όμως αυτό υπήρξε όλη η ζωή μας. Δεν ξέρω πώς, δεν ξέρω…

Μιλώντας για…τρίχες

trixes

Όλοι σχεδόν οι άντρες διαχρονικά ανέπτυξαν μια σχέση αγάπης και μίσους με τις τρίχες του σώματός τους. Μια από τις πιο αναγκαίες αλλά ταυτόχρονα και πιο βαρετές συνήθειες του ανδρικού καλλωπισμού υπήρξε το ξύρισμα. Ευτυχώς για μας, η ανθρωπότητα έχει κάνει σημαντικά βήματα κατά τη διάρκεια της ιστορίας και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η…

Βυζαντινά Περικάρπια

βυζαντινα περικαρπια

Ψηφιδωτό, Αντιόχεια, 5ος αι.  Στρεπτό χρυσό περικάρπιο με ένθετο καρνεόλιο λίθο, 3ος αι. Χρυσή αλυσίδα με ένθετους εγχάρακτους ημιπολύτιμους λίθους, 2ος-3ος αι. Αφιερωμένο στη φίλη μου Κλέα Σουγιουτζόγλου Τα κόσμια ή κοσμίδια, όπως ονομάζονταν τα κοσμήματα, ανέκαθεν έπαιζαν σημαντικό ρόλο στη ζωή των ανθρώπων. Εκτός από στολίδια που ικανοποιούσαν τη ματαιοδοξία των κατόχων τους, είχαν και…

Haute couture (υψηλή ραπτική) στην αρχαία Αίγυπτο

Παλαιό Βασίλειο, 4η Δυναστεία Βοστώνη

Είματα ανήρ (Ο άνθρωπος είναι τα ρούχα του)  αναφέρει μια αρχαιοελληνική παροιμία. Η ενδυμασία ανέκαθεν έπαιζε σπουδαίο ρόλο στη ζωή των ανθρώπων και μέχρι σήμερα αποτελεί στοιχείο της προσωπικής ταυτότητας. Η σημαντικότητα της προήλθε από την ανάγκη για προστασία από τις καιρικές συνθήκες, την προσωπική υγιεινή, καθώς και για αισθητικούς λόγους, οι οποίοι οδήγησαν τους…

Θέατρο: Τα 10 καλύτερα έργα του 1ου τετραμήνου του 2017

θεατρο

Το πρώτο τετράμηνο του 2017 σημαδεύτηκε από τον απροσδόκητο θάνατο του μεγάλου θεατρικού δημιουργού ΑΧΙΛΛΕΑ ΨΑΛΤΟΠΟΥΛΟΥ, ενός αφοσιωμένου στο θέατρο καλλιτέχνη, που το υπηρέτησε, όπως και τον κινηματογράφο, από πολλές θέσεις. Η απώλεια του ΑΧΙΛΛΕΑ είναι ήττα για τα θεατρικά πράγματα της πόλης μας, μια απώλεια αναντικατάστατη και τραγική. Χαρακτηριστική της περιόδου αυτής είναι η…

Gemma Augustea: Το θαύμα της μικρογλυπτικής

Gemma Augustea 1

Η αγάπη και ο θαυμασμός των χριστιανών για τους πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους, τους οδήγησε δυστυχώς σε μια σειρά από ακρότητες και ατοπήματα, σχετικά με αυτό που πρέσβευαν. Κατά το τέλος της ύστερης αρχαιότητας και κυρίως κατά τη βυζαντινή περίοδο, κατασκευάστηκαν σταυροί, λειψανοθήκες, σταχώσεις ευαγγελίων και διάφορα άλλα ιερά αντικείμενα, χρησιμοποιώντας εγχάρακτους λίθους και καμέο…

Το ροζάριο ή ροδάριο – Rosarium Virginis Mariae

ροζάριο

Το ροζάριο ή ροδάριο (από το Λατινικό rosarium, «στέμμα από τριαντάφυλλα»), είναι ένα σημαντικό κομμάτι της πλούσιας παράδοσης της Καθολικής Εκκλησίας, αποτελούμενο από μία σειρά χαντρών και ένα μεθοδικό σύστημα προσευχής, ανάλογο με το ορθόδοξο κομποσκοίνι. Η χρήση του ροζαρίου συνδυάζει προσευχή και περισυλλογή, ξεκινάει με το Πάτερ Ημών, και μετά ακολουθούν δέκα προσευχές του…

Μπάλα είναι και γυρίζει…μέσα στους αιώνες

επισκυρος

Ατέλειωτα – και τα περισσότερα άγνωστα – είναι τα είδη των παιχνιδιών, ίσως επειδή όπως λέει και ο Πλάτων, μόλις τα παιδιά βρεθούν μαζί, εφευρίσκουν και κάποιο παιχνίδι!!! Με την λέξη σφαιρισμός χαρακτηρίζονταν όλα τα παιχνίδια των αρχαίων στα οποία χρησιμοποιούσαν σφαίρα, ασχέτως μεγέθους και υλικού κατασκευής. Η πλατιά αποδοχή των σφαιριστικών παιχνιδιών συνεπάγεται μια…

Pala d’ Oro: το σελάγισμα της βυζαντινής χρυσοχοΐας

Pala d’ Oro

H Pala d’ Oro είναι ένα antependium (είδος μετόπης) που βρίσκεται πίσω από την Αγία Τράπεζα της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου στη Βενετία. Σήμερα είναι διεθνώς αναγνωρισμένη ως ένα από τα πιο εκλεπτυσμένα και ολοκληρωμένα έργα που εκπέμπουν το σελάγισμα (ακτινοβολία, λάμψη) της δεξιοτεχνίας της βυζαντινής χρυσοχοΐας της εποχής των Κομνηνών. Ο Συλβέστρος Συρόπουλος (περ.…

Ρίξε μια ζαριά καλή….

zaria

Η επιτυχία στα τυχερά παιχνίδια είναι άρρηκτα δεμένη με την έκφραση της ενδόμυχης ανάγκης του ανθρώπου για καλή τύχη, πρόγνωση του μέλλοντος και ευόδωση των επιθυμιών του και όπως αναφέρει ο Σοφοκλής αποτελούσαν: «μια τερπνή γιατρειά κατά της απραγίας». Το τυχερό παιγνίδι κύβος ή κύβοι και σήμερα αποκαλούμενο ζάρια, ήταν γνωστό από τους αρχαιότατους χρόνους…

Ο μεθυσμένος Ηρακλής

methismenos-iraklis

Πρόκειται για μαρμάρινο άγαλμα της ρωμαϊκής εποχής, που ανακαλύφθηκε στο αρχαίο Ηράκλειο ή Ερκολάνο (Herculaneum), της δεύτερης μεγάλης πόλης μετά την Πομπηία που καταστράφηκε από τον Βεζούβιο. Απεικονίζεται ο ήρωας Ηρακλής σε κατάσταση προχωρημένης μέθης, προσπαθώντας να ουρήσει. Κρατώντας το ρόπαλο και τη λεοντή με το αριστερό του χέρι, ακουμπά στον κορμό ενός δέντρου και…

Θησαυρός εκκλησιαστικών αντικειμένων από την πόλη Ατταρώθις της Συρίας

attarothis-tis-sirias

Στην αρχαιολογία η λέξη «θησαυρός» χρησιμοποιείται για να δηλώσει ένα σύνολο πολύτιμων αντικειμένων, κειμηλίων ή μεγάλων ποσών νομισμάτων, τα οποία με σκοπό τη φύλαξη και προστασία τους, είχαν συγκεντρωθεί και κρυφτεί από τον κάτοχό τους σε περιόδους πολιτικών και θρησκευτικών κρίσεων και πολέμων, συνήθως με τρόπο που θα ήταν δύσκολο να τα βρει κανείς. Η…

Γλυπτά με νομίσματα

glipta-nomismata-tanu

Μιας και τα νομίσματα έχουν χάσει κάθε αγοραστική αξία, ιδιαίτερα το ελληνικό ευρώ, ο Ιάπωνας καλλιτέχνης Tanu, μας προτείνει διάφορες ιδέες για την αξιοποίησή τους. Γλυπτά, η αξία των οποίων πολλές φορές υπερβαίνει την αξία των χρησιμοποιουμένων νομισμάτων. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. http://mymodernmet.com/thumb-tani-tanu-japanese-coin-stacking.cityculture.gr / Επιμέλεια: Παναγιώτης Καμπάνης…

Η κεραμική της Ράκκα

keramiki-rakka-2

Η πόλη της Ράκκα βρίσκεται στα βόρεια της κεντρικής Συρίας, μεταξύ της Αμφιπόλεως και της Δούρας Ευρωπού, επί της συμβολής του ποταμού Ευφράτη με τον Βιλήχα ποταμό. Σύμφωνα με τους ιστορικούς Ισίδωρο Χαρακηνό και Πλίνιο, η πόλη ιδρύθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο κατά το 331 π.Χ. όταν βάδιζε για την αποφασιστική μάχη των Γαυγαμήλων, αντιλαμβανόμενος…

Η ημέρα της Παπαρούνας

paparouna-1

Όσοι από εσάς βλέπετε BBC ή ανταποκρίσεις από τη Μεγάλη Βρετανία στις ειδήσεις των ελληνικών τηλεοπτικών σταθμών, ίσως έχετε αναρωτηθεί γιατί όλο σχεδόν το Νοέμβριο οι Βρετανοί φορούν στο πέτο μια ψεύτικη παπαρούνα. Πρόκειται για την «Ημέρα Μνήμης» (Remembrance Day) αφιερωμένη στους πεσόντες στρατιώτες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Από τις πιο αιματοβαμμένες σελίδες του πολέμου…

Παρακλαυσίθυρον άσμα

kampanisss

Άσμα πάθους πλήρες αδόμενον υπό του εραστού παρά την θύραν της ερωμένης του. Το παρόν αφιερώνεται σε έναν από τους μεγαλύτερους νεοέλληνες ερωτικούς ποιητές, τον φίλο μου Γιώργο Χρονά Το Παρακλαυσίθυρον είναι άσμα ερωτικής εγκατάλειψης, το οποίο συναντάμε για πρώτη φορά σε αρχαία ελληνικά ελεγειακά ποιήματα ή επιγράμματα, όπου ο εραστής «κλαίει παρά την θύρα» (κλαίει…

ΟΛΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: Ο αόρατος κόσμος των ορατών ψευδαισθήσεων

olog_1

«Τυφλός τω τοίχω επερειδόμενος, έως ώδε ο κόσμος έφη.» (τυφλός, όταν έπεσε σε εμπόδιο είπε, μέχρις εδώ φτάνει ο κόσμος;)   Το πνεύμα χρησιμοποιεί τις εικόνες για να συλλάβει την ύστατη πραγματικότητα του κόσμου, ακριβώς επειδή η πραγματικότητα αυτή εκδηλώνεται με τρόπο αντιφατικό και κατά συνέπεια δεν είναι δυνατό να εκφραστεί με προσδιορισμένες έννοιες. Μήπως…

Οι Αφροδίτες του Βούδα

cityculture.gr

Γράφει ο Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού – Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης           Μοιάζει σαν ένα γυναικείο ειδώλιο. Είναι όμως ένα φρούτο που ευδοκιμεί στην ΝΑ Ασία και ιδιαίτερα στην Ταϋλάνδη, ανήκει στην οικογένεια των Ροδοειδών (αχλαδιά) και έχει γλυκιά γεύση!!! Αν και θεωρείται εδώδιμο, εντούτοις η βρώση…

Ζεῦγμά τε ὠνομάσθη πόλις καθ´ ὅ τι ἐζεύχθη τῆς χώρας ὁ Εὐφράτης (Παυσανίας, Φωκικά, 10.28)

Αρχαιολογικός χώρος νυχτερινό

Γράφει ο Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Το Ζεύγμα, ήταν αρχαία ελληνιστική πόλη της Άνω Συρίας (στη σημερινή ΝΑ Τουρκία), χτισμένη στις όχθες του Ευφράτη και στην ακμή της έφτανε τους 25.000 κατοίκους. Από το 2000 το 80% του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται βυθισμένο στη τεχνητή λίμνη που σχηματίστηκε…

Γκαργκόιλ, οι μεσαιωνικοί φύλακες της Ευρώπης

gargoil

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης   Με την ονομασία γκαργκόιλ (gargoyle) χαρακτηρίζονται οι υδρορροές, βασικά στοιχεία μιας αρχιτεκτονικής κατασκευής, οι οποίες αποτρέπουν το νερό της βροχής να έλθει σε επαφή με την φέρουσα τοιχοποιία, με αποτέλεσμα την προστασία του οικοδομήματος από την υγρασία και τη διάβρωση. Κατά…

Ο Πύργος του Λονδίνου και ο μύθος με τα έξι κοράκια φύλακες

pirgos

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Στις όχθες του ποταμού Τάμεση, στο ανατολικό Λονδίνο, δεσπόζει ένα από τα πιο φημισμένα μνημεία στον κόσμο, ο Πύργος του Λονδίνου. Επί σχεδόν χίλια χρόνια, αυτό το μεγάλο φρούριο, παλάτι και φυλακή έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ταραχώδη ιστορία της Αγγλίας. Από τις πύλες…

Jean-Paul Bourdier: Η κυριαρχία των χρωμάτων

Jean-Paul

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Αφιερωμένο στους φίλους μου Πάνο και Βίκυ Δράκου, οι οποίοι εδώ και 20 χρόνια γεμίζουν τη ζωή μου με χρώματα «Ένας καλλιτέχνης πρέπει όχι μόνο να δημιουργεί και να εκφράζει μια ιδέα, αλλά συγχρόνως να ξυπνά την εμπειρία που θα κάνει την…

Ο αλάτιος καθεδρικός ναός στη Ζιπακίρα της Κολομβίας- Πίστη εις… βάθος

zi

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Στην Ζιπακίρα, μια μικρή πόλη που βρίσκεται 49 χιλιόμετρα βόρεια της πρωτεύουσας Μπογκοτά, της μακρινής Κολομβίας, χτισμένη στα 2.652 μ υψόμετρο, μπορούμε να πούμε ότι συναντήθηκαν, ο Θεός, η Φύση και ο Άνθρωπος. 250 εκατομμύρια χρόνια πριν, κατά τη διάρκεια της Τριτογενούς…

Το καθαρτήριον πῦρ: Το έθιμο της πυροβασίας

pyr plou

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης   Το έθιμο της πυροβασίας προβάλλει μέσα στους λειμώνες της λαογραφίας μας, σαν ένα ξεχωριστό και φανταχτερό λουλούδι, που οι αιώνες δεν μπόρεσαν να το εξαφανίσουν, γιατί οι ρίζες του βρίσκονται πολύ βαθιά στην ελληνική αρχαιότητα. Η πυροβασία είναι τελετή πυρολατρική, παγανιστική…