Ορέστης του Ευριπίδη: Η Νεοτερικότητα του μύθου *κριτική

Written by

 

Ορέστης του Ευριπίδη στο θέατρο Αυλαία από την Εταιρεία Θεάτρου Χώρος.

Σε μετάφραση Γιάννη Τσαρούχη, τραγωδία εξέγερσης των νέων στον μίτο ενός  μύθου αρχαίου,  από τη γενιά των Ατρειδών. Ορέστης ο άγριος, ο μητροκτόνος,  με το αίμα της εκδίκησης και τις τύψεις των Εριννύων, στο συγχρονισμό των συναντήσεων και στον αγώνα  του θεάτρου.

Μία παράσταση εξιλέωσης ενός μιαρού φόνου που διευθετείται με την παρέμβαση του Απόλλωνα- Λοξία, θεού  που ορίζει ως τιμωρία, την εξορία και το γάμο για τον Ορέστη και την Ηλέκτρα και τη βασιλεία της Σπάρτης για τον Μενέλαο. Στο όνομα της ζωής που συνεχίζει το βήμα της από την πλευρά των προσώπων του μύθου και σε αποκατάσταση της τάξης.

Στην επίκληση της Νίκης, στο όνομα της φήμης-από την πλευρά του ποιητή- στον αγώνα του θεάτρου και στη δόξα της  πόλης της Αθήνας.

Παράσταση βασισμένη στον αρχαίο μύθο ως αφετηρία υπαινιγμών και συσχετίσεων,  σε σύγχρονη εκδοχή αναμέτρησης και διαπάλης, σωματικής και λεκτικής. Δυναμική παρουσίαση μιας αμφιλεγόμενης τραγωδίας,  από την καλλιτεχνική ομάδα Χώρος, με ανατρεπτικά στοιχεία, υποδηλωτικά της συνέχειας του Ελληνικού πνεύματος και των πολιτισμικών στοιχείων  αυτής της συνέχειας, από τον αστικό νεοκλασσικισμό και το λαϊκό στοιχείο, στο παρόν  και στην  τέχνη του θεάτρου.

Ο σκηνοθέτης της παράστασης αυτής –κ. Σ.Κακάλας, κατόρθωσε να περιπλέξει γύρω από τον αρχαίο μύθο-εξελίσσοντάς τον- και άλλα πολύχρωμα μοτίβα,  αναφορών  και αποδόμησης του ιερού χαρακτήρα  της αρχαίας τραγωδίας και του θρησκευτικού της στοιχείου,  εμμένοντας στον πολιτικό-παιδαγωγικό-ψυχαγωγικό-αισθητικό ρόλο του θεάτρου. Στον υπαινιγμό και την άμεση συσχέτιση των δραματικών αγώνων.

Από το σκηνικό ενός ρημαγμένου αστικού σπιτιού που αναδύει μιαν αύρα ευημερίας και καλαισθησίας  σε φθίνουσα κλίμακα, από τη χρήση της αποτρόπαιης μάσκας και των καθημερινών, σύγχρονων ρούχων, από τη λαϊκή τελετουργία των εθιμοτυπικών συνηθειών (καφές, πλέξιμο), από τον ορθολογισμό των λόγων και τα ανορθόλογα στοιχεία του μύθου, παρελθόν και παρόν σε διαπάλη. Στο φόντο του θεάτρου μέσα στο θέατρο, σε αναμονή  επιλογής της σωστής απόφασης  για την τύχη των παιδιών του Αγαμέμνονα. Στο  ειρωνικό βλέμμα του αρχαίου- νεωτεριστή ποιητή  που επικαλείται τον από μηχανής θεό και διεκδικεί τη Νίκη, ως απάντηση στον αρχαίο μύθο και την ατομική επιδίωξη. Στο παράδειγμα του σύγχρονου καλλιτέχνη που πειραματίζεται με ένα υλικό αντιφατικών στοιχείων στο παιχνίδι της θεατρικής αναπαράστασης,  με νεανική εύστροφη σκέψη,  που εισάγει και τον θεατή στην αμεσότητα του θεάτρου ως μέρος του προβλήματος μιας πραγματικότητας που μας εμπεριέχει.

Οι ηθοποιοί αυτής της παράστασης, υποδύθηκαν πολλούς ρόλους με μιαν εντυπωσιακή αμεσότητα μεταμόρφωσης  που υποδηλώνει στο βλέμμα του θεατή, το ισχυρό χαρτί της μαγείας του θεάτρου για να ειπωθεί η απλή και η μεγαλειώδης –ταυτόχρονα- σκέψη. Η χρήση της μάσκας, η μίμηση, η αναπαράσταση, η παντομίμα, η απέκδυση του ρόλου, ενίσχυσαν τον αρχαίο μύθο ως προφανές  πρόσχημα συνομιλίας και με άλλες μορφές θεάτρου και τέχνης. Μοντέρνα και ευφυής καταγραφή απαιτητικών  τεχνικών αφήγησης της ιστορίας όλων των μύθων στον  αισθητικό αέρα του θεάτρου. Με επιβράδυνση για να κατανοηθεί από την πλευρά του θεατή, το σταδιακό της μεταμόρφωσης  ως τη λύση του δράματος.

Από τη σύζευξη των αντιθέσεων κωμικού-τραγικού στοιχείου, της  αριστοκρατικής σκέψης και της  λαϊκής θυμοσοφίας, αγώνας λόγων σε υπαινιγμό της ενεργούς συμμετοχής του  Αθηναίου-πολίτη  στον αγώνα του θεάτρου .  Αντιπαράθεση αντιλήψεων και προβληματισμός  αντίδρασης σ’ ό,τι προιωνίζει η μοίρα ως αναμενόμενο τέλος, λιθοβολισμός ή θάνατος για τα παιδιά του Αγαμέμνονα –στο παράδειγμα εργασίας – γιατί και ο νόμος των θεών ανατρέπεται από την σκέψη και τη δράση των ανθρώπων.Υπαινικτικός ισχυρισμός της παράστασης Ορέστης,  τη στιγμή που πέφτουν οι μάσκες και ο Πυλάδης- σκηνοθέτης, συνομιλεί με τον Ορέστη- ηθοποιό, μακρυά  από τη σκηνή και  στην πλευρά των θεατών , για τα ρητά των προγόνων  των οποίων συμπληρώνει την ερμηνεία,  ο Μενέλαος-ηθοποιός,  από την πλευρά της σκηνής  και στο όνομα του ποιητή ως από σκηνής φιλοσόφου.

Συγχαίρουμε την ομάδα Εταιρεία Θεάτρου Χώρος, για το ευφυές της πνεύμα και το διεισδυτικό της βλέμμα που ανατρέπει, οριοθετεί  και επαναπροσδιορίζει τους κανόνες και το ρόλο του θεάτρου.

Ευριπίδη – Ορέστης

Μετάφραση: Γιάννης Τσαρούχης

Σκηνοθεσία: Σίμος Κακάλας

Σκηνικό/Κοστούμια/Μάσκες: Μάρθα Φωκά

Μουσική: Mohammad

Φώτα/Βίντεο: Περικλής Μαθιέλλης

Βοηθός Σκηνοθέτη/Δραματολόγος: Δημήτρης Καλακίδης

Εκτέλεση Παραγωγής; Εταιρεία Θεάτρου Χώρος.

Δήμητρα Κούζα: Χορός, Ελένη, Αγγελιοφόρος

Έλενα Μαυρίδου: Ηλέκτρα, Τυνδάρεως, Φρύγας

Μιχάλης Βαλάσογλου: Μενέλαος, Χορός

Δημήτρης Λάλος: Ορέστης

Σίμος Κακάλας: Πυλάδης.

 

 Άγγελα Μάντζιου