Όσοι από εσάς βλέπετε BBC ή ανταποκρίσεις από τη Μεγάλη Βρετανία στις ειδήσεις των ελληνικών τηλεοπτικών σταθμών, ίσως έχετε αναρωτηθεί γιατί όλο σχεδόν το Νοέμβριο οι Βρετανοί φορούν στο πέτο μια ψεύτικη παπαρούνα.
Πρόκειται για την «Ημέρα Μνήμης» (Remembrance Day) αφιερωμένη στους πεσόντες στρατιώτες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Από τις πιο αιματοβαμμένες σελίδες του πολέμου για τους Βρετανούς, είναι οι μάχες που έγιναν στα λιβάδια της Φλάνδρας. Σύμφωνα με τον Τζον Μάκρι, Καναδό αντισυνταγματάρχη και ποιητή, ο οποίος έλαβε μέρος στη δεύτερη μάχη της Φλάνδρας το 1915, όπως τα λουλούδια που βάφτηκαν κόκκινα από το αίμα του Χριστού καθώς ανέβαινε με το σταυρό του μαρτυρίου του στον Γολγοθά, οι γνωστές σε όλους παπαρούνες, έτσι και στα λιβάδια, της Φλάνδρας μετά το τέλος του πολέμου φύτρωσαν κατακόκκινες παπαρούνες από το αίμα των στρατιωτών.
Στη μνήμη των συμμαχητών του έγραψε το ποίημα «In Flanders Fields-Στα λιβάδια της Φλάνδρας»:
«Είμαστε οι Νεκροί.
Πριν από λίγες μέρες
ζούσαμε, νιώθαμε την χαραυγή,
είδαμε το ηλιοβασίλεμα να λάμπει,
αγαπήσαμε και αγαπηθήκαμε
και τώρα κείμεθα
στα λιβάδια της Φλάνδρας»
Έτσι η παπαρούνα απέκτησε μια μακροχρόνια σχέση με την Ημέρα Μνήμης. Αυτό το απλό, ταπεινό και εύθραυστο κόκκινο λουλούδι που φύεται παντού, έγινε ένα ισχυρότατο σύμβολο της ανυπολόγιστης θυσίας!
Το έθιμο της παπαρούνας (Poppy Day) που πωλείται από πλανόδιους πωλητές για φιλανθρωπικούς σκοπούς θεσπίστηκε το 1919. Ομάδες εθελοντών χειρωνακτών δημιουργούσαν τις παπαρούνες- σύμβολα, τις συσκεύαζαν κι έπειτα τις πωλούσαν, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα με μεγάλη επιτυχία.
Οι παπαρούνες καρφιτσώνονται στο πέτο στις 11 Νοέμβρη, ημέρα υπογραφής της ανακωχής και του τέλους του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ στις 11:00 ακριβώς κρατείται και σιγή δυο λεπτών, στη μνήμη των πεσόντων, αφού την «ενδέκατη ώρα, της ενδέκατης μέρας του ενδέκατου μήνα», τέλειωσε επισήμως ο πόλεμος. 
Η μέρα περιλαμβάνει καταθέσεις στεφάνων και μια σιωπηρή πομπή, που ξεκινά από την πλατεία Τραφάλγκαρ, διανύει όλη την Whitehall (η λεωφόρος που ενώνει την πλατεία με το κοινοβούλιο) και φτάνει ως το μνημείο του άγνωστου στρατιώτη όπου γίνεται η κατάθεση των στεφάνων στη μνήμη των πεσόντων.
Ίσως η πιο εντυπωσιακή τελετή της παπαρούνας ήταν αυτή που έγινε το 2011, όταν εορτάζονταν ένας αιώνας από το πέρας του πολέμου. Ένα κατακόκκινο ποτάμι ξεχύθηκε περιμετρικά του Πύργου του Λονδίνου. Ένα λιβάδι από 888.246 πήλινες παπαρούνες, μια για κάθε γενναίο στρατιώτη που χάθηκε στην μάχη. Η εικαστική ιδέα που είχε ως τίτλο: «Blood Swept Lands and Seas of Red» (φράση από επιστολή ενός στρατιώτη που πέθανε στη Φλάνδρα) ανήκε στους καλλιτέχνες Paul Cummins και Tom Piper. 
Κλείνοντας το παρόν άρθρο ας θυμηθούμε ένα απόσπασμα, που αναφέρεται επίσης στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, από το έργο «Η Ζωή εν Τάφω» του Έλληνα πεζογράφου Στρατή Μυριβήλη:
«Ήταν ένα λουλούδι εκεί! Συλλογίσου. Ένα λουλούδι είχε φυτρώσει εκεί μέσα στους σαπρακιασμένους γεώσακους. Και μου φανερώθηκε έτσι ξαφνικά τούτη τη νύχτα που ‘ναι γιομάτη θάματα. Απόμεινα να το βλέπω σχεδόν τρομαγμένος. Τ’ άγγισα με χτυποκάρδι, όπως αγγίζεις ένα βρέφος στο μάγουλο. Είναι μια παπαρούνα. Μια τόση δα μεγάλη, καλοθρεμμένη παπαρούνα, ανοιγμένη σαν μικρή βελουδένια φούχτα.
Αν μπορούσε να τη χαρεί κανένας μέσα στο φως του ήλιου, θα ‘βλεπε πως ήταν άλικη, μ’ ένα μαύρο σταυρό στην καρδιά, με μια τούφα μαβιές βλεφαρίδες στη μέση».
cityculture.gr / γράφει ο Παναγιώτης Καμπάνης
* Ο Παναγιώτης Καμπάνης είναι Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης