Οι Τραχίνιες του Εθνικού θεάτρου δεν είναι παράσταση, είναι μυσταγωγία. Μαγεία.
Με ένα πολύ έξυπνο τέχνασμα του σκηνοθέτη Θωμά Μοσχόπουλου, η παράσταση ξεκινάει με το που ανοίγουν οι πόρτες για να μπει ο κόσμος στο θέατρο. Έχει βάλει μία-μία τις δεκαέξι κοπέλες του χορού να βγαίνουν στην σκηνή για να εξιστορήσουν όλη την ζωή του Ηρακλή, από την στιγμή που ο Δίας συναντά την Αλκμήνη, μέχρι και την στιγμή που ουσιαστικά αρχίζει η ιστορία της τραγωδίας. Αυτό κρατάει πάνω από μισή ώρα.
Η είσοδος των ηθοποιών στο θέατρο γίνεται με φαναράκια. Με φαναράκια στα χέρια ξεκινάει την αφήγησή του και ο χορός. 16 κοπέλες 32 φαναράκια. Οι κινήσεις τους οι μαγευτικές φωνές τους καθώς τραγουδούν τα χορικά, δημιουργούν μία μαγική αίσθηση που καταλαμβάνει τον θεατή και τον αφήνει άπνοο. Μέχρι το τέλος της παράστασης.
Η ιστορία της τραγωδίας του Σοφοκλή αφορά στις τελευταίες μέρες της ζωής του Ηρακλή. Μετά από ένα χρόνο που λείπει από την Τραχίνα και την οικογένειά του, γυρίζει νικητής από την εκστρατεία κατά του βασιλιά Εύρυτου στην Εύβοια. Η επίθεση του ήρωα δεν αφορά κάποιον άθλο αλλά τον έρωτά του για την Ιόλη, κόρη του Εύρυτου ο οποίος αρνήθηκε να παντρέψει με τον Ηρακλή. Πίσω στην Τραχίνα η γυναίκα του Δηιάνειρα αφηγείται το πόσο δύσκολα είναι να είσαι γυναίκα ενός ήρωα. Αγγελιοφόρος φθάνει φέρνοντας νέα ότι γυρίζει ο Ηρακλής και φέρνει μαζί του γυναίκες σκλάβες, μεταξύ των οποίων και την Ιόλη. Η Δηιάνειρα μαθαίνει όλη την αλήθεια για τον νέο έρωτα του άντρα της και αποφασίζει να χρησιμοποιήσει το αίμα του Κένταυρου Νέσσου για να φτιάξει ένα μανδύα, δώρο στον Ηρακλή, για να τον μαγέψει και να αγαπά μόνο αυτήν. Όταν όμως συνειδητοποιεί ότι ο Νέσσος την κορόιδεψε και το αίμα θα τον σκοτώσει, γεμάτη τύψεις αυτοκτονεί. Ο ήρωας μπαίνει στην πόλη με βογκητά γιατί ο μανδύας του τρώει τις σάρκες, καταριέται την γυναίκα του, αλλά ο γιός του Ύλλος του λέει την αλήθεια για τον Νέσσο. Μέσα σε φρικτούς πόνους βάζει τον γιό του να του ορκιστεί ότι θα τον πάει στην Οίτη, θα ετοιμάσει μία μεγάλη πυρρά για να τον κάψει ζωντανό, και να γλυτώσει από το μαρτύριο. Τέλος του ζητά να παντρευτεί αυτός την Ιόλη. Ο Ύλλος του ορκίζεται αλλά ζητάει από τον πατέρα του να μην ανάψει αυτός την φωτιά, για να μην θεωρηθεί φόνος. Ο Σοφοκλής τελειώνει την τραγωδία του με την διαπίστωση ότι «όλα είναι Δίας».
Η Άννα Μάσχα στον ρόλο της Δηιάνειρας πάρα πολύ καλή. Η χροιά της φωνής της έπιανε άνετα όλα τα συναισθήματα που βίωνε η ηρωίδα της. Εξίσου καλή και η κορυφαία του χορού Άννα Καλαϊτζίδου. Και ναι θα το ξαναπώ, ο χορός ήταν από τους καλύτερους που έχω δει. Εκτός από το τραγούδι και την εκφώνηση των χορικών, ακόμα και όταν άκουγαν την αφήγηση των ηρώων της τραγωδίας ο χορός συμμετείχε με χαμηλή φωνή, με επιφωνήματα, με τρομαγμένες ανάσες, που κάθε φορά τόνιζαν τον λόγο των ηρώων.
Εξαιρετικός και ο Αργύρης Ξάφης που ενσαρκώνει τον Ηρακλή. Με μία φόρμα για να τον κάνει ιδιαίτερα εύρωστο και τεράστιους κοθόρνους για να του δώσει έξτρα ύψος δείχνει να κινείται άνετα και να αποδίδει τους πόνους του κορμιού του με απόλυτη πειστικότητα. Ο λόγος του καθάριος και δυνατός όπως αρμόζει, και τα συναισθήματα εκεί, ξεκάθαρα.
Στον μικρό ρόλο της τροφού, που φέρνει τα νέα για την αυτοκτονία της Δηιάνειρας, η μεγάλη κυρία του θεάτρου Φιλαρέτη Κομνηνού. Μπορεί ο ρόλος της να είναι μικρός αλλά δεν περνάει καθόλου απαρατήρητος. Μαγευτική.
Ένα παράπονο έχω όμως…. Να είχε ο Ύλλος (Θάνος Τοκάκης) περισσότερο ταλέντο. Μέσα σε όλη την μυσταγωγία της παράστασης με το που μιλούσε ο γιός του Ηρακλή αισθανόσουν ότι σε χαστούκιζαν. Άλλα όπως λέει και ο Σοφοκλής, «όλα ο Δίας τα έχει ορίσει». Δεν μπορείς να τα έχεις όλα.
Θα κλείσω με μία τελευταία επισήμανση. Δυστυχώς δεν έχουμε, ακόμα την κατάλληλη παιδεία για να παρακολουθήσουμε αρχαία τραγωδία, και να ενστερνιστούμε τα μηνύματα που δίνει. Έχω παρακολουθήσει παραστάσεις, εκτός από το αρχαίο θέατρο του Δίον, στο Ηρώδειο και στο Θέατρο Δάσους στην Θεσσαλονίκη. Το να πηγαίνεις σε ένα τέτοιο θέατρο, όπου η ακουστική είναι εξαιρετική, αγκαλιά με σακούλες ποπ-κορν, να ακούγεται έντονα ότι μασουλάς, να αγνοείς όλες τις παρατηρήσεις, και να χασκογελάς με τα δρώμενα πάνω στην σκηνή, είναι άκρως ενοχλητικό όχι μόνο για τους θεατές. Αλλά και για τους ηθοποιούς, η ενόχληση των οποίων φάνηκε μόνο στο τελευταίο χειροκρότημα που 2-3 γύρισαν να κοιτάξουν προς το μέρος των ανόητων, με επικριτικό βλέμμα.