…Πλησίασα το λοχαγό, εντυπωσιασμένος. Ο κύριός μου κοιτούσε τη βασιλική άμαξα να απομακρύνεται. Το κομψό καπέλο του Γουαδαλμεδίνα ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την υπόλοιπη εμφάνισή του – λασπωμένος, αξύριστος, χτυπημένος, με σκισμένα ρούχα. Όπως κι εγώ. Όταν έφτασα πλάι του, διαπίστωσα πως γελούσε ευχαριστημένος, σχεδόν από μέσα του. Στράφηκε και μου έκλεισε το μάτι, βγάζοντας το καπέλο για να μου το δείξει. “Ευτυχώς” αναστέναξα “κάτι θα βγάλουμε από τα διαμάντια”. Ο λοχαγός μελετούσε τα στολίδια του καπέλου. Τελικά κούνησε το κεφάλι και το φόρεσε πάλι. “Είναι ψεύτικα ” είπε.
Ο λοχαγός Διέγο Αλατρίστε και ο υπηρέτης του Ίνιγο Βαλβόα Αγίρε, είναι οι ήρωες του Αρτούρο Πέρεθ- Ρεβέρτε στο μυθιστόρημα “Το Κίτρινο Γιλέκο” που αφηγείται περιπέτειες, ερωτικές κατακτήσεις, συνωμοσίες και ίντριγκες στη βασιλική αυλή της Ισπανίας στην εποχή του Φιλίππου του Δ . Το βιβλίο είναι γραμμένο από την οπτική του Ίνιγο Βαλβόα που χρησιμοποιώντας την πρωτοπρόσωπη κυρίως αφήγηση, περιγράφει άμεσα , παραστατικά και πειστικά έναν κόσμο ηρωικό και χυδαίο, αριστοκρατικό και αγενή ,όπου η τιμή και το ξίφος αναμετρώνται συνεχώς στους σκοτεινούς δρόμους της Μαδρίτης, στους βασιλικούς διαδρόμους, στο καθημερινό σκηνικό της ζωής, αλλά και στα θεατρικά κείμενα των μεγάλων ποιητών της εποχής.
Ιστορικές στιγμές και η αναπαράστασή τους στις ταπισερί και τις τοιχογραφίες,μια κοσμοκρατορία που φθίνει και οι αντίπαλες δυνάμεις που την εποφθαλμιούν, η Ιερή Εξέταση και οι δολοπλοκίες της αυλής,η τέχνη του θεάτρου και οι έρωτες της κοινωνικής κλίμακας, τυχοδιωκτισμοί και γενναίες πράξεις, είναι το σκηνικό αυτού του βιβλίου που το κατέχει μια αύρα αναζήτησης του μίτου που συνέχει τις μεγάλες μορφές της Ισπανικής λογοτεχνίας από την εποχή του Θερβάντες του Λόπε δε Βέγα, του Πέδρο Καλδερόν,του Φρανθίσκο δε Κεβέδο. Η παράθεση στίχων λαϊκού- θυμοσοφικού χαρακτήρα για την ερμηνεία πολιτικών συμπεριφορών και ερωτικών επιλογών, η δράση του ξίφους και η τόλμη του λοχαγού – ιππότη αλλά και του υπηρέτη του, συνωμοσίες και παγίδες, ένας σωσίας με το κίτρινο γιλέκο του βασιλιά, μια παρτίδα κυνηγιού που αποκαλύπτει το οργανωμένο σχέδιο της εξόντωσής του, τιμές που αποδίδει ο βασιλιάς και αξιώματα που δεν έχουν ισχύ, δίνουν διαστάσεις κωμικοτραγικές στη ροή της ιστορίας. Ο έρωτας του Αλατρίστε για τη Μαρία δε Κάστρο, ερωμένης του βασιλιά, θα πυροδοτήσει αντιδράσεις τόσο του συζύγου της ηθοποιού, του Ραφαέλ δε Κόθαρ, διάσημου ηθοποιού επίσης, που θα πολεμήσει για την τιμή του βασιλιά αλλά και των συνωμοτών σε μια αντιπαράθεση ζωής και θανάτου.Ο έρωτας επίσης του Βαλβόα για την Ανχέλικα δε Αλκέθαρ, κυρίας των τιμών στην υπηρεσία της Γαλλίδας βασίλισσας συζύγου του Φιλίππου, περιπλέκει την ιστορία και θέτει διλήμματα υπακοής στον θρόνο ή στην ερωτική σαγήνη της ομορφιάς.
Η ατμόσφαιρα του βιβλίου αληθοφανής ακόμη και στις υπερβολές της ιπποσύνης, σκοτεινή στις περιγραφές του υποκόσμου και των μηχανοραφιών της εξουσίας, με γρήγορη δράση, κοφτούς και ζωηρούς διαλόγους, δίνει στον αναγνώστη την ευχαρίστηση της ανάγνωσης ενός έπους που το κωμικό στοιχείο ισορροπεί τις τραγικές διαπιστώσεις της τυχαιότητας της ζωής και της μοίρας. Οι δυνατοί στίχοι και η λαϊκή παρατήρηση, το θέατρο και η τέχνη του, οι μύθοι του επικού κύκλου και ο Σαίξπηρ, τα κράτη της εποχής, ο κόσμος των πανδοχείων και της εκκλησίας, η ομορφιά του έρωτα και τα χρυσά δουβλόνια, οι τιμές και τα ψεύτικα πετράδια, οι λογοτεχνικές πηγές της ιστορίας ενός ιππότη, δίνουν την αισθητική απόλαυση και τη συνενοχή της συμπάθειας του αναγνώστη προς τον συγγραφέα.
“Τέλος πάντων. Έτσι ήταν εκείνος ο ανεπανάληπτος κόσμος στον οποίο αναφέρομαι, όταν και μόνο στη λέξη “Ισπανία” έτρεμε η γη- μάχες τυφλών πνευμάτων, αλαζονεία, μίσος, σκληρότητα, αθλιότητα. Ωστόσο ακόμα κι όταν η αυτοκρατορία όπου ο ήλιος δεν έδυε ποτέ διαλυόταν σιγά σιγά σε κομμάτια, σβησμένη από προσώπου γης εξαιτίας της ευτέλειας και της ατυχίας μας, ανάμεσα στα συντρίμμια της έμεινε το δυνατό πάτημα σπουδαίων αντρών, ταλέντων που δεν είχαν ξαναφανεί, που εξηγούν εκείνη την εποχή του μεγαλείου και της δόξας. Τέκνα του καιρού τους για το κακό, που υπήρξε πολύ.Τέκνα του πνεύματος, που έδωσαν από τον εαυτό τους το καλύτερο, που δεν υπήρξε λίγο.
…Ευτυχώς όλα ετούτα τα άξια τέκνα εξακολουθούν να ζουν στα ράφια βιβλιοθηκών , στις σελίδες βιβλίων.Διαθέσιμα σε όποιον τα πλησιάζει και ακούει έκθαμβος, την ηρωική και τρομερή βοή του αιώνα μας και της ζωής μας. Μόνον έτσι είναι δυνατόν να καταλάβουμε τι ήμασταν και τι είμαστε. Και τελικά να δούμε ποιους θα πάρει ο διάολος”.
ARTURO PEREZ-REVERTE EL CABALLERO DEL JUBON AMARILLO
Αρτούρο Πέρεθ- Ρεβέρτε
ΤΟ ΚΙΤΡΙΝΟ ΓΙΛΕΚΟ
Μετάφραση (από τα Ισπανικά) Δημήτρης Δημουλάς
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ