Ο ήρωας αυτού του μυθιστορήματος είναι ο φρανκ Φριντμάιερ, ένας έφηβος, ένα αδίστακτο πλάσμα, που όταν στο τέλος της ιστορίας συλλαμβάνεται, ανακρίνεται και οδηγείται σε εκτέλεση είναι νηφάλιος και υιοθετεί τις κινήσεις των πριν από αυτόν καταδικασθέντων . «…Δεν είμαι ούτε φανατικός ούτε ταραχοποιός ούτε πατριώτης. Είμαι ένα κάθαρμα. Από τότε που κάνετε τις ανακρίσεις, κάνω το παν για να κερδίσω χρόνο, γιατί ήταν απαραίτητο να τον κερδίσω. Τώρα αυτό τελείωσε».
Στη διάρκεια της κατοχής σε μια πόλη που δεν κατονομάζεται, ο συγγραφέας Georges Simenon , αφηγείται την ιστορία του Φρανκ και του περίγυρου της οδού Βερτ, της μητέρας του Λόττε που διατηρεί στο διαμέρισμά τους οίκο ανοχής, των κοριτσιών με τα οποία κάνει έρωτα και ο ήρωας,αλλά και οι αξιωματικοί πελάτες, της Σίσσυς και του πατέρα της Χολστ ,των φίλων του Φρανκ, θαμώνων του Τίμο και άλλων μπαρ, του γενικού επιθεωρητή της αστυνομίας και φίλου της Λόττε, Χάμλινγκ και άλλων προσώπων μιας σκοτεινής εποχής.
«…Ο ουρανός λευκός σαν σεντόνι, πιο λευκός και πιο καθαρός απ’ το χιόνι, φαίνεται να έχει γίνει μια συμπαγής μάζα απ’ την οποία δεν πέφτειπαρά ελάχιστη παγωμένη σκόνη».
«…Έξω κάνει πάρα πολύ κρύο, πολύ περισσότερο από τις προηγούμενες μέρες. Ο ουρανός είναι λαμπερός σαν λάμα μαχαιριού, τα αετώματα των σπιτιών φαντάζουν πιο αιχμηρά απ’ ό,τι συνήθως. Αύριο το πρωί στα τζάμια θα σχηματιστούν λουλούδια από πάγο».
Ο φρανκ σκοτώνει έναν αξιωματικό και του παίρνει το όπλο, που το κουβαλάει πάνω του, εμπλέκεται σε μια κλοπή μιας συλλογής ρολογιών και ενός άλλου φόνου όταν τον αναγνωρίζει το θύμα του, η ηλικιωμένη κυρία Βιλμός,αδελφή του ωρολογοποιού του χωριού του, που τον γνωρίζει από μικρό παιδί. Ακόμη εμπλέκει στη ζωή του τη νεαρή Σίσσυ η οποία τον ερωτεύεται αλλά εκείνος την εξευτελίζει δίνοντας στον συνεργό Κρόμερ την ευκαιρία να πλαγιάσει μαζί της στο σκοτάδι του δωματίου του, γεγονός που οδηγεί σε κατάρρευση την νεαρή κοπέλα και μόνο τότε δείχνει να συγκινείται λιγάκι όταν αντιλαμβάνεται ότι έφυγε από το σπίτι του χωρίς κάλτσες και το κλειδί του σπιτιού της και τρέχει να της δώσει τη μαύρη τσάντα της που τελικά την αφήνει πάνω στο χιόνι.
«…Παντού, όλη τη μέρα, επικρατεί ένα σκληρό φως, θα το έλεγες παγωμένο, γιατί τα παράθυρα είναι ψηλά και φαρδιά, το κλιμακοστάσιο και οι διάδρομοι βαμμένοι λευκοί και το χιόνι απ’ έξω αντανακλάται μέσα σε όλο το κτίριο».
Το χιόνι δίνει την ατμόσφαιρα του έργου και της εποχής. Είναι χειμώνας.Περιγράφεται το χρώμα του ουρανού, το χιόνι που πέφτει,ένας ήλιος χλωμός ,η συνοικία,το τραμ, οι άνθρωποι,τα δελτία τροφίμων, τα ρούχα των ανθρώπων που είναι φτωχικά, σε αντίθεση με του Φρανκ και της μητέρας του.Ο ήρωας ύστερα από την επιχείρηση των ρολογιών απαιτεί πέρα από τα συμφωνηθέντα χρήματα και την έκδοση της πράσινης κάρτας για να μην υφίσταται κανέναν έλεγχο και να κυκλοφορεί ελεύθερος.Ό ταν προκλητικά επιδεικνύει τα τρόπαιά του υποκινεί ένα υπόκωφο μίσος που οδηγεί κάποια στιγμή στη σύλληψή του ,στην κράτησή του και σε ανακρίσεις που χειρίζεται έξυπνα ,κυνικά και με εσωτερική διαύγεια αντιλαμβανόμενος πλευρές της ιστορίας και της τακτικής που οδηγεί στην εξόντωση και στο θάνατο. Εκεί θα τον επισκεφθεί η Λόττε , αλλά και η Σίσσυ με τον πατέρα της και θα του εξομολογηθεί πως τον αγαπάει, γεγονός που αφήνει χνάρια σκέψης μέσα του και όταν έρχεται η σειρά του να οδηγηθεί στο θάνατο είναι ήρεμος και ψύχραιμος.
Το κείμενο το διατρέχει ο ιστός της τριτοπρόσωπης αφήγησης,οι διάλογοι είναι κοφτοί και σύντομοι,ο συγγραφέας δεν εξηγεί τα βαθύτερα κίνητρα των πράξεων, δεν ηθικολογεί και παρουσιάζει στα μάτια του αναγνώστη με το συμβολισμό του βρώμικου χιονιού τη σκοτεινή πλευρά ενός εφήβου που μεγαλώνει στον πόλεμο και θέλει να επιβιώσει με κάθε τρόπο και ακολουθεί το τυφλό ένστικτο του εαυτού του και σιχαίνεται το συναίσθημα. Το έργο γραμμένο το 1948, έχει ρυθμό και παρά το σκοτεινό του βάθος αφήνει στον αναγνώστη μια επίγευση δυνατής μυθοπλασίας στο ρεαλιστικό φόντο της κατοχής, του εχθρού, της αντίστασης, της υποταγής,της εσωτερικής ελευθερίας, της κατασκόπευσης, της γραφειοκρατίας,των ανακρίσεων,του παρελθόντος, των αναμνήσεων, του φόβου, του θανάτου. Αξίζει να διαβαστεί συγκριτικά με έργα του Καμύ ή του Κάφκα για την ατμόσφαιρα και το φιλοσοφικό βάθος.
GEORGES SIMENON LA NEIGE ‘ETAIT SALE
ΤΟ ΧΙΟΝΙ ΗΤΑΝ ΒΡΩΜΙΚΟ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΚΑΡΩΦ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ