Το Τελλόγλειο Ίδρυμα στη Θεσσαλονίκη φιλοξενεί μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 2014 έκθεση με χαρακτικά της Βάσως Κατράκη (1914-1988). Είναι μια εξαιρετική έκθεση που αξίζει να την δείτε. Τα έργα είναι δείγματα από όλες σχεδόν τις περιόδους δημιουργίας της Κατράκη, από τα πρώτα λάδια, στις ξυλογραφίες και μετά στην χάραξη της πέτρας.
Ακριβώς απέναντι από την είσοδο στον χώρο της έκθεσης είναι τα έργα με τα οποία πήρε μέρος στην Biennale της Βενετίας το 1966 και έγινε η πρώτη ελληνίδα χαράκτρια που τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο λιθογραφίας.
Τα περισσότερα έργα αφορούν τις περιόδους του Β΄ παγκοσμίου πολέμου καθώς και τα χρόνια εξορίας της στην Γυάρο κατά την διάρκεια της δικτατορίας. Σπούδασε δίπλα στον Κώστα Παρθένη αλλά η χαρακτική γίνεται η μεγάλη αγάπη της και μεταπηδά στο εργαστήριο του Γιάννη Κεφαληνού. Μαθαίνει ξυλογραφία, χαλκογραφία, τυπογραφία και την τέχνη του βιβλίου. Το 1955 αρχίζει να πειραματίζεται με τον ψαμμίτη λίθο.
Οι ψιλόλιγνες, λιπόσαρκες φιγούρες των έργων της εντυπωσιάζουν. Φέρνουν όμως θλίψη. Η αποτύπωση του πόνου, της πείνας, των κακουχιών των σωμάτων, αποτυπώνονται πολύ έντονα στα έργα της έκθεσης. Μία εξαιρετική ξυλογραφία με τίτλο «ο κρεμασμένος» σε τραβάει σας μαγνήτης. Στέκεσαι μπροστά του κρατώντας την ανάσα σου.
Μία ακόμη ενότητα έργων απεικονίζει τον μόχθο των γεωργών, των ψαράδων, των εργατών. Είναι ξυλογραφίες με τόση λεπτομέρεια που δείχνει την τελειομανία της δημιουργού. Εκτίθενται επίσης και μερικές από τις διάσημες ζωγραφισμένες με μαύρο μαρκαδόρο πέτρες, από την περίοδο που ήταν εξόριστη στην Γυάρο.
Υπάρχουν και έργα γεμάτα χαρά. «Όταν είμαι χαρούμενη φτιάχνω άλογα» λέει η ίδια, και τα άλογα είναι έτοιμα να τρέξουν στο λιβάδι. Ένα από τα αγαπημένα μου, σε αυτήν την έκθεση, είναι η «Πλατυτέρα». Η Παναγία με την ψιλόλιγνη μορφή που χαρακτηρίζει τα έργα της Κατράκη με υψωμένα χέρια. Μπορεί να είναι χωρίς χαρακτηριστικά, σε μαύρο άσπρο, αλλά είναι πράγματι σαν να βλέπεις την ωραιότερη αγιογραφία της Παναγίας.
«Η τέχνη δεν είναι παιχνίδι γι’ αργόσχολους. Είναι αστραπή, είναι πόνος, είναι γέννα», λέει κάποτε η Βάσω Κατράκη.
Σε ένα μικρό άρθρο δεν μπορείς να συμπεριλάβεις το μεγαλείο της δημιουργού και του έργου της. Η έκθεση “Σε λευκό και μαύρο” έχει ενταχθεί στα πλαίσια της 4ης Μπιενάλε Θεσσαλονίκης. Κάθε Τετάρτη απόγευμα έχει δωρεάν ξεναγήσεις για το κοινό, που είναι άκρως ενδιαφέρουσες με αναφορές τόσο στην ζωή όσο και στο συνολικό έργο της χαράκτριας.