Τέσσερα πρόσωπα βλέπουν στον αέρα των γεγονότων της ζωής το κωμικό όραμα του κόσμου. Ο Αλαίν διερευνά το αίνιγμα της έλξης των γυναικών στο εκάστοτε σύμβολο-σημείο προβολής της σεξουαλικότητας. Ο Ραμόν αποζητά την ελεύθερη απόλαυση της τέχνης στον κήπο του Λουξεμβούργου , ο Ντ’ Αρντελό σκέφτεται να γιορτάσει τα γενέθλια της μακρινής γέννησης και του επικείμενου θανάτου του σε μια απελευθερωμένη από σκέψεις ωριμότητα, ο Σαρλ οργανώνει δεξιώσεις μαζί με τον Κάλιμπαν- αποτυχημένο ηθοποιό, που επινοεί έναν άλλο εαυτό. Παράλληλα, το βιβλίο «Τα απομνημονεύματα του Νικίτα Χρουστσόφ», πυροδοτεί σκέψεις ερμηνείας- στη μικρή και μεγάλη κλίμακα- για την ασημαντότητα, το κωμικό, την αξία της ζωής, την πολιτική, το τυχαίο, την τέχνη, τη σεξουαλικότητα, με μια ανάλαφρη διάθεση αλλά με τον γοητευτικό τρόπο που υποδεικνύει η ιδιότυπη μυθιστορηματική σπασμένη φόρμα του συγγραφέα Μίλαν Κούντερα.
Το βιβλίο, διαρθρωμένο σε επτά μέρη και με τίτλους: Παρουσίαση των προσώπων, Το κουκλοθέατρο, Ο Αλαίν και ο Σαρλ σκέφτονται συχνά τις μανάδες τους, Όλοι σε αναζήτηση κεφιού, Ένα πούπουλο αιωρείται στο ταβάνι, Η πτώση των αγγέλων, Η γιορτή της ασημαντότητας, γραμμένο με το ιδιότυπο χιούμορ και τη στοχαστική διάθεση που χαρακτηρίζει το συγγραφέα, είναι μία ερμηνευτική υπόδειξη πλευρών του σύγχρονου κόσμου. Αποσπασματική γραφή, μ’ έναν αέρα κινηματογραφικής προσέγγισης. Ποικίλη θεματολογία, πολιτική άλλων εποχών και απόπειρα ερμηνείας, ψυχολογία και τέχνη, σεξουαλικότητα και φιλοσοφία, φλυαρία των καθημερινών συζητήσεων στον αέρα του τυχαίου. Ψυχανάλυση της κωμικότητας.
Στις σκέψεις που διαπερνούν τις ιστορίες, παρεμβαίνει ο παρατηρητής- συγγραφέας συνδέοντας τον αφηγηματικό μίτο των γεγονότων και των προσώπων που φωτίζει για λίγο η μυθιστορηματική φλόγα της ιδέας που τα γέννησε. Η υπόδειξη είναι ενδιαφέρουσα στο παιχνίδι των χαρακτηριστικών των μυθιστορηματικών προσωπείων, όπως αυτά προκύπτουν από το ρεαλισμό της καθημερινότητας, που μετασχηματίζει η τέχνη του μυθιστορήματος. Πρόσωπα που φλυαρούν με σπίθες φιλοσοφικής έκλαμψης, κωμικότητα μιας εποχής χωρίς χιούμορ, ιστορικά πρόσωπα και πολιτική ασημαντότητα, αναδιήγηση ιστοριών σε ξεφτισμένο νοηματικό πλαίσιο επιβολής, μιας ισχυρής-άλλοτε- εξουσίας, στο ανίσχυρο εν τέλει πεδίο ιδεολογιών που καταπίνει ο πανδαμάτωρ χρόνος.
Πρωτοπρόσωπη και τριτοπρόσωπη αφήγηση, αποστασιοποίηση και συγγραφική εγγύτητα υποστήριξης αυτών που η ζωή ανατρέπει, με ένα κλείσιμο του ματιού για ό, τι είναι ο κόσμος: εικόνες, θόρυβος, λόγια, σκέψεις, ομορφιά, τέχνες, σεξουαλικότητα, Ιστορία, γέλιο, ιστορίες. Κωμικό πάνω από το θέατρο της σοβαροφάνειας. Ασήμαντο κάτω από το βάρος των στιγμών. Πολιτικό πάνω από τις καθημερινές επιλογές. Ανώνυμο κάτω από τις πολιτικές επιταγές. Ισχύς του ανίσχυρου, πνεύμα και ύλη, φιλοσοφία και θέατρο.
«…Οι άνθρωποι συναντιούνται στη ζωή, φλυαρούν, συζητούν, διαπληκτίζονται, χωρίς να συνειδητοποιούν πως απευθύνονται οι μεν στους δε από μακρυά, καθένας από ένα παρατηρητήριο που είναι χτισμένο σε διαφορετικό σημείο του χρόνου».
«…Ο αιώνας απ’ τον οποίο είχαμε την τύχη να βγούμε ζωντανοί τρελαινόταν για μετονομασίες. Μετονόμασαν το Τσαρίτσιν σε Στάλινγκραντ, και μετά το Στάλινγκραντ σε Βόλγκογκραντ. Μετονόμασαν την Αγία Πετρούπολη σε Πέτρογκραντ και μετά το Πέτρογκραντ σε Λένινγκραντ, και τελικά το Λένινγκραντ σε Αγία Πετρούπολη…Μετονόμασαν το Κένιξμπεργκ σε Καλίνινγκραντ…».
«…Καταλάβαμε από καιρό ότι δεν είναι πια δυνατόν να ανατρέψουμε τον κόσμο, ούτε να τον ξαναφτιάξουμε, ούτε να σταματήσουμε την ολέθρια πορεία του προς τα μπρος. Μόνο μία μορφή αντίστασης ήταν εφικτή: να μην τον παίρνουμε στα σοβαρά. Αλλά διαπιστώνω ότι οι πλάκες μας έχασαν τη δύναμή τους».
«Η σπουδαία άποψη του Σοπενχάουερ, σύντροφοι, είναι ότι ο κόσμος αποτελεί απλώς παράσταση και βούληση. Αυτό σημαίνει ότι, πίσω από τον κόσμο όπως τον βλέπουμε εμείς, δεν υπάρχει τίποτα αντικειμενικό».
Η γιορτή της ασημαντότητας : Πρωτότυπες και ζωηρές σκέψεις που γεννά η παρατήρηση της πραγματικότητας, ενός συγγραφέα που χρησιμοποιεί τη μυθιστορηματική φόρμα σε μοντέρνα, θραυσματική εκδοχή κοινωνιολογικής –φιλοσοφικής ανάλυσης σύγχρονων θεμάτων. Πολιτική, αισθητική, ψυχολογική σκέψη σε υπαινιγμό ανατροπής κανόνων, ιδεολογιών, κωδίκων. Ένα βιβλίο που φωτίζει το καθημερινό στο ασήμαντο , το ιστορικό-μυθολογικό στο κωμικό σε έναν έξυπνο συνδυασμό της ελευθεριότητας (Γαλλία) και της επιβεβλημένης ιδεολογίας (Ρωσσία) που αντιπαλεύει ο χρόνος. Ζωή και μάσκα του μυθιστορήματος, πολιτική και τέχνη, απόλαυση και θεωρία, συζητήσεις , κρυφές σκέψεις και γέλιο που αντηχεί στα βάθη των ιστοριών της Ιστορίας. Ασήμαντο ως γιορτή της ανθρώπινης ύπαρξης.
«…Άλλοτε ο έρωτας ήταν η γιορτή του ατομικού, του ξεχωριστού, η δόξα αυτού που είναι μοναδικό, που δεν ανέχεται καμμία επανάληψη. Αλλά ο αφαλός όχι μόνο δεν επαναστατεί κατά της επανάληψης, είναι πρόσκληση στις επαναλήψεις! Και θα ζήσουμε , στη χιλιετία μας, στον αστερισμό του αφαλού. Σ’ αυτό τον αστερισμό είμαστε όλοι ανεξαιρέτως στρατιώτες του σεξ, με το ίδιο βλέμμα καρφωμένο όχι πάνω στην καλή μας αλλά στην ίδια μικρή τρυπούλα στη μέση της κοιλιάς, που αντιπροσωπεύει το μοναδικό νόημα, τον μοναδικό στόχο, το μοναδικό μέλλον κάθε ερωτικού πόθου».
«…Αλλά πώς να ορίσει κανείς τον ερωτισμό ενός άντρα (ή μιας εποχής) που θεωρεί ότι η γυναικεία γοητεία είναι συγκεντρωμένη στη μέση του σώματος, στον αφαλό;»
«…η ασημαντότητα, φίλε μου Ντ’ Αρντελό, είναι η ουσία της ύπαρξης. Είναι μαζί μας παντού και πάντοτε. Είναι παρούσα ακόμα και εκεί που κανένας δεν θέλει να τη δει: στις φρικαλεότητες, στις αιματηρές μάχες, στις μεγαλύτερες δυστυχίες. Συχνά χρειάζεται θάρρος να την αναγνωρίσουμε μέσα σε τόσο δραματικές συνθήκες και να την πούμε με τ’ όνομά της».
Η γιορτή της ασημαντότητας, του Τσέχου συγγραφέα που γράφει στα Γαλλικά, ένα βιβλίο ανάλαφρο από ενοχές, ανήσυχο σαν την ευτυχία, χαρούμενα υπαινικτικό σαν μια συναυλία που διευθύνουν παιδιά σε δημόσιο κήπο. Βιβλίο για την ευδιαθεσία και τη σοφία της ύπαρξης.
Μίλαν
Κούντερα
Η γιορτή της ασημαντότητας
Μετάφραση ΓΙΑΝΝΗΣ Η. ΧΑΡΗΣ
Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Άγγελα ΜΑΝΤΖΙΟΥ.