Η ταινία της ημέρας: The third man/ Ο τρίτος άνθρωπος (1949)

Written by

Σκηνοθεσία: Carol Reed

Παίζουν: Orson Welles, Joseph Coten, Alida Valli

Υπόθεση: Ο συγγραφέας μικρής λογοτεχνικής αξίας μυθιστορημάτων, Holly Martins, φτάνει στην τριχοτομημένη μεταπολεμική Βιέννη έπειτα από πρόσκληση του καλού του φίλου Harry Lime. Μία έκπληξη όμως τον περιμένει με το που φτάνει στην αυστριακή πόλη. Ο Harry είναι νεκρός έπειτα από αυτοκινητιστικό ατύχημα. Ή μήπως όχι; Αρνούμενος να πιστέψει την ιστορία των αυτόπτων μαρτύρων, διεξάγει την δική του έρευνα προς εντοπισμό του καλού του φίλου.

Γιατί να την δω;: Το film noir είναι ένα από τα πιο δημοφιλή είδη στον κινηματογράφο. Ιδιαίτερη φωτογραφία, συγκεκριμένη θεματολογία, femme fatale κτλ δομούν ένα είδος που έβαλε στον πειρασμό τεράστιους σκηνοθέτες να πειραματιστούν μαζί του. Τα αποκαΐδια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και η αισθητική του γερμανικού εξπρεσιονισμού είναι η βασική μήτρα του είδους. Το σωστά δουλεμένο noir βγάζει πάντα μα πάντα μία ταινία που γίνεται διαχρονική. Για κάτι τέτοιο θα κουβεντιάσουμε τώρα.

Ο Graham Green, γράφει μία νουβέλα κατόπιν παραγγελίας του Carol Reed και μαζί την μεταλλάσσουν σε κινηματογραφικό σενάριο.  Έντονη δράση, περίσσια ίντριγκα, μεγάλη αγωνία, άφθονο χιούμορ, φρενήρης ρυθμός. Το είδος στα καλύτερα του και μία δυναμική που βγαίνει από τα ρημάδια του πολέμου. Ένας Αμερικάνος έξω από τα νερά του που όμως υπερβαίνει τον εαυτό του για καλό του φίλου του. Θέση- αντίθεση και ως αποτέλεσμα μία συναισθηματική αλλαγή γεμάτη αρχικά με τύψεις και έπειτα με την αίσθηση της θηλιάς του καθήκοντος. Η εσωτερική διαπάλη του ήρωα καθοδηγεί τις κινήσεις του και τελικά δίνει τον ρυθμό σε ολόκληρη την ταινία.

Μαεστρική φωτογραφία στην νυχτερινή Βιέννη, λοξά καδραρίσματα, μπλέξιμο μεταξύ των γλωσσών, αδύναμη femme fatale για πρώτη φορά στην ιστορία του σινεμά, χρήση της πολυγλωσσίας ως βασικό συστατικό της αφήγησης, μπόλικο χιουμορ με μορφή ειρωνείας. Ο Joseph Coten υποστηρίζει και με το παραπάνω την προσέγγιση του μπερδεμένου-αποτυχημένου- αλκοολικού συγγραφέα που ενώ δεν μπορεί να τιθασεύσει καλά καλά τον ίδιο του τον εαυτό μπαίνει στην θέση του ντετέκτιβ. Η Alida Valli αν και κάπως άχρωμη, βγάζει και με το παραπάνω την δουλειά που πρέπει. Όσο για τον Όρσον Ουέλς… συγχωρέστε με αλλά νιώθω πολύ ασήμαντος για να μιλήσω έστω και στο ελάχιστο για μία από τις σπουδαιότερες (για μένα η σπουδαιότερη) μορφές του παγκόσμιου κινηματογράφου. Αν κάποιος θέλει να γίνει ηθοποιός, ας δει την απλότητα του παιξίματος του σ’ αυτή την ταινία και ας πάρει απλά μαθήματα υποκριτικής.

Η ταινία είναι (δικαίως) ανάμεσα στις εκατό καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, βρίσκεται σε όλες τις λίστες των κριτικών του σινεμά και κατοικοεδρεύει στην κορυφή των καλύτερων film noir όλων των εποχών.