Ο Έμπορος του Καφέ, ένα μυθιστόρημα αρκετά ενδιαφέρον στη «σύλληψη» μιας ατμόσφαιρας εμπορικών δραστηριοτήτων στην πόλη Άμστερνταμ του 1659, όπου Ολλανδοί, Εβραίοι, Πορτογάλοι, Δανοί, Γάλλοι, Τούρκοι, Ασκεναζίμ, κυνηγούν εμπορικές ιδέες στην έξαψη του κέρδους, ρισκάροντας τους κώδικες του καλού κοινωνικού ονόματος, κάτω από τον νόμο των θρησκευτικών απαγορεύσεων και των πολιτισμικών διαφορών.
Ο κεντρικός ήρωας , ο Μιγκέλ Λιένζου, ένας Εβραιοπορτογάλος έμπορος,φερμένος από τη Λισαβόνα, έχει χάσει πολλά χρήματα στο χρηματιστήριο κυνηγώντας εμπορικές ιδέες , έχει παραβεί τις εντολές του Εβραϊκού νόμου, έχει εχθρούς που τον εκβιάζουν, χρωστάει χρήματα αλλά το ένστικτό του τον ωθεί σε καινούριες παράτολμες απόπειρες και πείθεται από μια Ολλανδέζα χήρα τη Χίρτραουτ, να μπει (με δικά της κεφάλαια)στο εμπόριο του καφέ ενός εξωτικού προϊόντος ευελπιστώντας το χρήμα να αλλάξει επιτέλους «χέρια» και να έρθει στα δικά τους προσφέροντας μια αίγλη ανωτερότητας και μια ζωτική ικανοποίηση στα δύο αυτά πρόσωπα που παρά τις διαφορές τους έχουν κοινά σημεία το ένστικτο, την επιμονή και ίσως μια ανέμελη αισιοδοξία ότι όλα ανατρέπονται ακόμη και την τελευταία στιγμή.Γύρω τους περιστρέφονται άτομα τόσο του καλού κόσμου όσο και -κυρίως- του υποκόσμου, που άλλοτε τους υπηρετούν προσδοκώντας κέρδος, άλλοτε τους καταδιώκουν, διασπείροντας φήμες στους αντιπάλους τους εμπόρους, που ωθούνται στο χρηματιστήριο με την ίδια δίψα κέρδους,προσδοκώντας μερίδιο τόσο ηθικής όσο και χρηματικής ικανοποίησης.
Ο Μιγκέλ Λιένζου μένει στο υπόγειο του σπιτιού του αδελφού του Ντανιέλ ,ο οποίος έχει γυναίκα του τη Χάνα και μια νεαρή Ολλανδέζα υπηρέτρια την Ανέτχε. Η Χάνα μεγαλώνει ως καθολική και αγνοεί ότι είναι Εβραία μέχρι που εγκαταλείπει την πατρίδα της Πορτογαλία για το Άμστερνταμ,δεν ξέρει να διαβάζει και γοητεύεται από τον τολμηρό Μιγκέλ και το ρόφημα του καφέ που δοκιμάζει κρυφά. Τα δύο αδέρφια έχουν οικονομικές δοσοληψίες που τους οδηγούν σε σύγκρουση και ο Μιγκέλ βρίσκεται αντιμέτωπος με το συμβούλιο της κοινότητας των Εβραίων στο οποίο ασκεί επιρροή ένας Εβραίος από τη Θεσσαλονίκη, ο Σολομόν Παρίντου ,ορκισμένος εχθρός του Λιένζου όταν αυτός εγκαταλείπει την κόρη του Αντόνια λίγο πριν το γάμο τους. Ο Παρίντου κρύβεται πίσω από πολλές ενέργειες που οδηγούν τον ήρωα στα όριά του αλλά η ριψοκίνδυνη φύση του, η τύχη ,η εξυπνάδα και η μελέτη πολλών πλευρών ενός θέματος που κάθε φορά έχει να αντιμετωπίσει, καταφέρνουν τελικά να τον σώσουν .
Στην τριτοπρόσωπη αφήγηση της ιστορίας, παρεμβαίνει η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, του Αλόνζου Ροντρίγκου Τομάς ντε λα Αλφερόντα ενός προσήλυτου που φέρει το όνομα Αβραάμ,τολμηρού, έμπειρου και αδίσταχτου προσώπου που απευθύνεται στον αναγνώστη με αμεσότητα και ειρωνεία. Αυτό το πρόσωπο είναι κρυμμένο πίσω από σκοτεινές ιστορίες εκδίκησης και κατευθύνει στην ουσία τις προσπάθειες του Λιένζου, δανείζει χρήματα στην απατεώνισσα Χίρτραουτ για την επιχείρηση του καφέ ένός αγαθού πολιτισμικής ταυτότητας ,αποσκοπώντας στη συντριβή του Παρίντου που ήταν η αιτία της απομάκρυνσής του, του αφορισμού του από την Εβραϊκή κοινότητα.
Η αποκαλυπτική στιγμή της αλήθειας είναι μια δοκιμασία για τον Μιγκέλ όταν συνειδητοποιεί ότι χρησιμοποιήθηκε ως όχημα εκδίκησης. Αλλά η ζωή προχωράει και ο Λιένζου αντιλαμβάνεται «…ότι μπορούσε ακόμα να κάνει την τύχη του».
Το μυθιστόρημα «ο Έμπορος του Καφέ», έχει μια αληθοφανή περιγραφή του χώρου , οι διάλογοι έχουν ρεαλιστική ζωντάνια , ωμότητα και στοιχεία προφορικότητας, ο θρησκευτικός διαχωρισμός της Εβραϊκής κοινότητας και οι αυστηροί κανόνες περιγράφονται με τρόπο κριτικό,η ανεκτικότητα των Ολλανδών και η πολυπολιτισμικότητα, οι ενδυμασίες, οι συνήθειες, οι διασκεδάσεις, η έξαψη των συναλλαγών,ο κόσμος του χρήματος, ο τυχοδιωκτισμός, η ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής, διατρέχουν τις σελίδες του βιβλίου και ακονίζουν τη φαντασία του αναγνώστη για τη ζωή του παρελθόντος και το εμπόριο αγαθών στην αύρα του κέρδους και της εκδίκησης. Το λουλούδι της Ινδίας,ο Κρίνος της Θάλασσας,Η Ευεργέτις Πρόνοια, Το Ιπτάμενο Καράβι, Οι Τρεις Βρώμικοι σκύλοι, Ο Κυπρίνος που Τραγουδάει, Το Κουτσό Άλογο του Ισπανού, είναι ονόματα καραβιών και καπηλειών στα οποία κυρίως κλείνονται συμφωνίες και διασπείρονται φήμες που πυροδοτούν αντενέργειες των προσώπων που είναι σύμμαχοι και την ίδια στιγμή εχθροί στις δολοπλοκίες.
«Το όνομά μου είναι Αλόνζου Ροντρίγκου Τομάς ντε λα Αλφερόντα και έφερα το ποτό που αποκαλείται καφές στους Ευρωπαίους-εγώ διέδωσα τη χρήση του εκεί, θα μπορούσε να πει κανείς. Εντάξει, μπορεί να υπερβάλλω λιγάκι, γιατί ο καφές ούτως ή άλλως θα είχε ανοίξει τον σκοτεινό δρόμο του και χωρίς τις προσπάθειές μου.»
«Κυμάτιζε πυκνό μέσα στην κούπα, σκούρο, ζεστό και απωθητικό…Η διαπεραστική μυρωδιά του χώματος και των πικρών φύλλων τον εξέπληξε,έμοιαζε με τα φαρμάκια που οι φαρμακοποιοί φύλαγαν μέσα σε πορσελάνινα βάζα.-Τι είναι αυτό ρώτησε…-Είναι κάτι εξαιρετικό, του είπε δείχνοντας την κούπα. -Πιες το.»
« …Είναι μια καινούργια ουσία του εξήγησε η Χίρτραουτ την πίνεις όχι για να ευχαριστήσεις τις αισθήσεις, αλλά για να ξυπνήσεις το πνεύμα… Ο άνθρωπος που πίνει τους καρπούς του καφέ ενδιαφέρεται μόνο για τη δουλειά του. Ο καφές είναι το ποτό του εμπορίου».
«…Μερικές φορές του κακοφαινόταν που επαναλάμβανε κι αυτός τα ίδια λάθη που είχε κάνει ο δικός του πατέρας,αλλά τι τα θέλεις? Μερικά πράγματα ήταν απλώς στη φύση του καθενός ή ήταν της μοίρας.»
DAVID LISS THE COFFEE TRANDER
Ο ΕΜΠΟΡΟΣ ΤΟΥ ΚΑΦΕ
ΝΤΕΙΒΙΝΤ ΛΙΣ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (ΑΠΟ ΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ)ΚΑΤΙΑ ΣΠΕΡΕΛΑΚΗ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΝΑΛΙΟΣ