Όταν έστειλα, πριν από περίπου δύο μήνες, την αίτηση μου για εθελόντρια στο Action Field Kodra, δεν περίμενα ποτέ ότι θα περνούσα ένα Βιωματικό Σεμινάριο, μία πλήρη και λεπτομερέστατη ξενάγηση στους χώρους και στα έργα και, όπως μας ενημέρωσαν θα διοργανωθεί μία ακόμα ημερίδα. Αυτά είναι μόνο η αρχή.
Η πρώτη μου επαφή στον εθελοντισμό, για την φύλαξη χώρων εκθέσεων, ήταν πριν από τρία χρόνια στην Photo Biennale του 2010. Η τέχνη είναι μέσα μου από παιδί, το πινέλο και το μολύβι είναι σαν οξυγόνο για μένα. Έτσι όταν έπεσα πάνω στην αγγελία για εθελοντές στο Κόδρα, δεν έχασα την ευκαιρία. Και βγήκα εξαιρετικά κερδισμένη.
Την Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου, μια μέρα πριν τα εγκαίνια, διοργανώθηκε για όλους τους εθελοντές ένα βιωματικό σεμινάριο. Ως πρώην τραπεζικός υπάλληλος ξέρω ότι ένα τέτοιο σεμινάριο είναι για να αναδείξει τους ρόλους και τα ταλέντα του καθενός μέσα στην ομάδα. Δεν καταλάβαινα τι θα μπορούσε να μας βοηθήσει στην φύλαξη των χώρων μιας έκθεσης ή στα τμήματα φιλοξενίας και τύπου. Ακριβείς στο ραντεβού μας, οι περισσότεροι, ήμασταν 5 το απόγευμα στο δασάκι στο στρατόπεδο Κόδρα, αμήχανοι, περιμένοντας οδηγίες. Το σεμινάριο κράτησε κάτι παραπάνω από 2 ώρες. Και κανένας από εμάς δεν κατάλαβε πως πέρασαν.
Οι υπεύθυνοι των εθελοντών μέσα από μικρά παιχνίδια μας χώρισαν σε ομάδες στις οποίες συστηθήκαμε, γράψαμε σε χαρτάκια τι μας τράβηξε στην διοργάνωση και ποιες είναι οι προσδοκίες μας. Περιδιαβαίναμε το άλσος και όταν μας έλεγαν stop γινόμασταν ζευγάρια με όποιον τύχαινε μπροστά μας. Μάθαμε και άλλα ονόματα, απαντήσαμε και σε άλλες ερωτήσεις. Παίξαμε την τυφλόμυγα, ένα παιχνίδι εμπιστοσύνης. Δένεις τα μάτια σου και αφήνεσαι σε κάποιον να σε οδηγήσει. Μέσα στο δασάκι.
Φτιάξαμε χάρτινους πύργους, ενάμιση μέτρο ψιλούς και σαν ομάδα προσπαθήσαμε να τους κρατήσουμε όρθιους για 30 δευτερόλεπτα. Ναι, στο τέλος του σεμιναρίου γνωρίζαμε όλοι τα ονόματα της ομάδας μας, και στηριζόμασταν ο ένας στον άλλο για να ολοκληρώσουμε ένα έργο. Χαλαρώσαμε και δεν υπήρχε αμηχανία πλέον. Μόνο χαμόγελα ικανοποίησης που μέσα στην τόσο απρόσωπη κοινωνία μας, σε μόνο δύο ώρες, ήρθαμε κοντά με 50 άλλους ανθρώπους.
Σήμερα το πρωί, είχε προγραμματιστεί μία δίωρη ξενάγηση από τους επιμελητές των επιμέρους εκθέσεων για όλους τους εθελοντές. Ο ρόλος μας στην φετινή, και στις επόμενες διοργανώσεις, δεν θα είναι απλά ρόλος φύλαξης. Θα είναι ενεργός. Πρέπει να είμαστε σε θέση να κάνουμε μία μικρή ξενάγηση, να ξέρουμε ποια είναι τα έργα, τι θέλουν να πουν οι δημιουργοί τους με αυτά, ποια είναι η συνολική έννοια της κάθε ομάδας έργων, και ποιο εν κατακλείδι είναι το όραμα του κάθε επιμελητή. Και φυσικά το βασικότερο να εξασφαλίσουμε την ακεραιότητα όλων των έργων.
Μέχρι σήμερα ήξερα ότι η δουλειά του επιμελητή είναι απλώς να διαχειρίζεται έργα καλλιτεχνών. Ότι οι καλλιτέχνες ερχόντουσαν σε επαφή με αυτόν, ο οποίος ανάλογα με τον τίτλο ή το πνεύμα της εκάστοτε έκθεσης, τοποθετούσε τα σχετικά έργα στον χώρο, με τέτοιο τρόπο ώστε απλά να αναδεικνύονται.
Αυτό σημαίνει μαύρα μεσάνυχτα.
Σήμερα κατά την διάρκεια της ξενάγησης στο Πεδίο Δράσης Κόδρα, κάτω από την επιμέρους έκθεση με τίτλο «Αιδώ/Εδώ», και δια στόματος του επιμελητή της, Βασίλη Αμανατίδη, συνειδητοποίησα ότι έχω λάθος αντίληψη για την «δουλειά» του επιμελητή. Είναι αυτός που παίρνει και μεταφράζει το νόημα του τίτλου της έκθεσης. Υπάρχει η βασική ιδέα, εδώ το ποίημα «Τείχη» του Κ.Π.Καβάφη. Αναλύοντας μέρη ή όλο το ποίημα ο επιμελητής, χαράσσει τις βασικές γραμμές των έργων που θα εκτεθούν, και κατόπιν σε ανοιχτό διάλογο με τους καλλιτέχνες που θέλει να συμπεριλάβει, με παλιά ή νέα έργα τους, στήνει την έκθεση. Το ρήμα στήνω δεν είναι καθόλου ακριβές. Δημιουργεί ένα νέο συνολικό έργο, που αφηγείται μια ιστορία. Ο επιμελητής είναι αυτός που θα καθοδηγήσει τον επισκέπτη να περιδιαβεί την έκθεση με έναν τρόπο που θα του προκαλέσει ερωτήματα, θα του δείξει μία άλλη πλευρά ενός θέματος. Είναι αυτός που θα επικοινωνήσει την τέχνη του κάθε καλλιτέχνη με το κοινό.
Η ξενάγηση συνεχίστηκε με το ίδιο ενδιαφέρον και στις άλλες επιμέρους εκθέσεις από τους αντίστοιχους επιμελητές. Το Kodra Fresh με τίτλο «Πλωτά Τείχη» και έργα απόφοιτων, νέων και παλιών, των Σχολών Καλών Τεχνών, επιμελητής εδώ ο Βασίλης Ζωγράφος. Το “Heroes TV” , προβολή εννέα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ με θέμα καθημερινούς ήρωες, τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας, με επιμελήτρια την Αγαθή Δαρλάση. Και τέλος την έκθεση «The aesthetic of the small act». Μία ακόμα έκθεση διοργανώνεται στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, στην στοά και τον υπαίθριο χώρο του Αγίου Μηνά, με θέμα «Βανγκάρντ».
Υπάρχουν ακόμα δύο παράλληλες εκθέσεις στο Remezzo με τίτλο «Από το Ταρσί στο Καραμπουρνάκι», και η «Τhis wall will Fall» με έργα από την μόνιμη συλλογή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στους Κοιτώνες του Κόδρα. Τέλος πραγματοποιούνται και ειδικές Performance από καλλιτέχνες στους χώρους της έκθεσης.
Δεν μπορώ να κλείσω χωρίς να αναφερθώ στον Δημήτρη Μιχάλαρο και τον εμπνευσμένο εισαγωγικό του λόγο. Είναι ο Διευθυντής του Πεδίου Δράσης Κόδρα που μας υποδέχτηκε σήμερα στους χώρους της έκθεσης, και με ζέση μας εξήγησε το όραμα όλης της ομάδας. Μας μετέδωσε τον ενθουσιασμό του. Και μας εμπιστεύτηκε το δύσκολο έργο της επικοινωνίας της έκθεσης, με το κοινό.
Η έκθεση θα διαρκέσει στο Κόδρα μέχρι και τις 20 Σεπτεμβρίου και στο Εβραϊκό Μουσείο από 10/9 – 4/10. Πραγματικά αξίζει να κάνετε μία επίσκεψη. Συνδυάστε την με την μετέπειτα βραδινή σας έξοδο. Είναι πολύ σημαντικό να δούμε, μέσα στην μεγάλη κρίση του σήμερα, πως εκφράζονται οι νέοι καλλιτέχνες. Γιατί μερικές φορές εκφράζουν και εμάς τους ίδιους. Και τα «Τείχη» του Καβάφη είναι και δικά μας τείχη, που σηκώνουμε για να προστατευτούμε. Είναι καιρός να τα γκρεμίσουμε, και να καταλάβουμε ότι η σύγχρονη τέχνη αφορά όλους μας και όχι μόνο τους ειδικούς.
