Άμος Οζ, «Η νύχτα του συγγραφέα» (κριτική)

Written by

«Να λοιπόν οι κυριότερες ερωτήσεις: Γιατί γράφεις; Γιατί γράφεις ειδικά μ’ αυτό τον τρόπο; Σ’ ενδιαφέρει να επηρεάζεις τους αναγνώστες σου, και αν ναι, προς ποια κατεύθυνση επιδιώκεις να τους κατευθύνεις; …Γιατί αφηγείσαι σχεδόν αποκλειστικά την αρνητική πλευρά κάθε πράγματος; …Είσαι στρατευμένος συγγραφέας, και αν ναι, υπέρ τίνος; Οι ιστορίες σου είναι αυτοβιογραφικές ή δημιουργήματα της φαντασίας σου; …και θα μπορούσες, σε παρακαλούμε, να μας εξηγήσεις εν συντομία και με δικά σου λόγια τι ακριβώς θέλεις να πεις στο τελευταίο σου βιβλίο;»

«Γιατί όμως γράφεις για όσα υπάρχουν ακόμα και χωρίς εσένα; Γιατί να περιγράψεις με λόγια ό, τι δεν έχει σχέση με λόγια; …για να γράψεις πρέπει να κοιτάξεις πίσω.Κι έτσι το βλέμμα σου μετατρέπει εσένα τον ίδιο και τους άλλους σε στήλες άλατος.»

«Υπάρχουν οι πλάγιες απαντήσεις και υπάρχουν οι απαντήσεις υπεκφυγής.Απαντήσεις απλές και ευθείες δεν υπάρχουν …Δε μοιάζει καθόλου με άνθρωπο του πνεύματος, λένε ότι στην προσωπική του ζωή είναι ένας απλός άνθρωπος, σαν όλους τους άλλους δηλαδή, κοίτα όμως κάτι περίπλοκες ιστορίες που πλάθει. Η αλήθεια είναι ότι στις φωτογραφίες δείχνει εντελώς διαφορετικός. Γέρασε λίγο ο άνθρωπος. Πόσων χρόνων να είναι;»

Το βιβλίο του Άμος Οζ, «Η νύχτα του συγγραφέα» αναφέρεται στο πριν και το μετά μιας συνέντευξης ενός διάσημου συγγραφέα κατά τη διάρκεια μιας υγρής και ζεστής καλοκαιρινής νύχτας στο Τελ-Αβίβ. Δεκαετία του ’80. Ο συγγραφέας φτάνει με καθυστέρηση  στο πολιτιστικό κέντρο, φαντάζεται τις πιθανές ερωτήσεις, παρατηρεί το  ετερόκλητο κοινό και προσπαθεί να φανταστεί λεπτομέρειες ζωής λογοτεχνικής,  αυτών των προσώπων που τους δίνει ονόματα και χαρακτηριστικά συμπεριφοράς και είναι ταυτόχρονα ο αφηγητής αλλά και ένα από τα πρόσωπα της αφήγησης μιας ιστορίας,  που ξεδιπλώνεται ως τριτοπρόσωπη αφήγηση της περιπέτειας της γραφής, των κωδίκων της λογοτεχνίας, της δημιουργίας, της σκέψης, της λογοτεχνικής ιστορίας.

«Επιτρέψτε μου να σας εκμυστηρευτώ ότι ο επίτιμος αποψινός καλεσμένος μας έμεινε έκπληκτος όταν άκουσε ότι τον περιμέναμε και δεν αρχίσαμε τη συζήτηση χωρίς αυτόν! …Με την άδειά σας, περνάμε τώρα στο πρόγραμμα της βραδιάς. Καλησπέρα σε όλους και καλώς ήρθατε στη μηνιαία συνάντηση του τμήματος φίλων του καλού βιβλίου στο ανακαινισμένο κοινοτικό κέντρο που φέρει το όνομα του Σονιά Σορ και των Επτά Φονευθέντων του Λατομείου…»

«Έξω το σκοτάδι είναι ακόμα πυκνό κι έχει ζέστη και υγρασία. Ο συγγραφέας θ’ ανάψει τώρα ένα τελευταίο τσιγάρο και μετά θα ξαπλώσει για να κοιμηθεί. Η ώρα είναι τέσσερις κι από το παράθυρό του φτάνουν οι θόρυβοι της νύχτας …Η κοντινή κραυγή ενός πουλιού που ίσως βλέπει ήδη ό, τι κρύβεται ακόμα από σένα κι από μένα …Αξίζει άλλωστε ν’ ανάβει κανείς το φως πού και πού και να κοιτάζει τι συμβαίνει γύρω του. Κι αύριο θα έχει ζέστη και υγρασία. Στην πραγματικότητα το αύριο είναι σήμερα.»

Λογοτεχνία, συγγραφείς, βιβλία, ποιητές, η καθημερινότητα, οι συναντήσεις, η φαντασία, στο φόντο της πολιτικής που εμπλέκεται και εμπλέκει τη ζωή των προσώπων στις συνοικίες της πόλης. Λογοτεχνικές συναντήσεις, ερωτικές φαντασιώσεις και εμμονές, ο συγγραφέας ως πρόσωπο και ως δημιουργός προσωπείων. Γραφή κοφτή, διόλου εξωραϊσμένη, με σφήνες μεταφορών, εστιασμός σε λεπτομέρειες, αντιφατικές σκέψεις, εκδοχές διαφορετικότητας στο συμπεριφορικό πλέγμα,πολυπλοκότητα μιας φαινομενικά ήσυχης κατάστασης, διάλογοι εσωτερικοί, ερωτήσεις, η ανθρώπινη ζωή, η ασθένεια, ο θάνατος. Οι απαντήσεις.

Οι ερωτήσεις του κοινού και η αίγλη της λογοτεχνίας, η ζωή του συγγραφέα και η πόλη, οι μεγάλοι συγγραφείς- Θερβάντες, Γκόγκολ, Μπαλζάκ, Τσέχωφ, Κάφκα, οι τραγωδίες και ο Σαίξπηρ, οι ποιητές και το λαϊκό πνεύμα, το μέλλον της λογοτεχνίας, απασχολούν τη σκέψη αυτού του συγγραφέα που γράφει θεατρικά αλλά χωρίς διάλογο,λογοτεχνικά  αλλά με κρυμμένα τα λυρικά στοιχεία,πολιτικά αλλά με εστίαση στην ψυχογραφία της στιγμής, φιλοσοφικά αλλά με δόσεις χιούμορ. Στο βιβλίο του διερευνά πολλές εκδοχές σε μια σκέψη,  ρίχνει φως στο καθημερινό, προκαλεί το επιθυμητό, επιστρέφει στο οικείο. Για να τραφεί το πνεύμα της γραφής, για να ανατραφεί ο αναγνώστης και το λογοτεχνικό πνεύμα.

ΑΜΟΣ ΟΖ
Η ΝΥΧΤΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Μυθιστόρημα
Μετάφραση από τα Εβραϊκά: ΛΟΥΙΖΑ ΜΙΖΑΝ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ