Liu Bolin, ο χαμαιλέων των πόλεων

Γράφει ο Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Πέρασαν πάνω από δέκα χρόνια από τότε που είχα τη χαρά να γνωρίσω τον Liu Bolin, έναν καλλιτέχνη από την Κίνα. Αν και το έργο του δεν διακρίνεται για τα αρχετυπικά του στοιχεία, εντούτοις προκαλεί εντύπωση και θαυμασμό η άρτια τεχνική του εκτέλεση, που τον έκανε να διαφέρει από τους ομοίους του και να θεωρείται σήμερα ο επικεφαλής του είδους.
Άλλο ένα χαρακτηριστικό αυτής της γνωριμίας, ήταν ότι επρόκειτο για τον πρώτο σύγχρονο Κινέζο καλλιτέχνη που γνώριζα. Δεν ήξερα τίποτα για το σήμερα της τέχνης της «άγνωστης» αυτής αχανούς χώρας και στάθηκε αφορμή να πάω πολλά βήματα παραπάνω τις γνώσεις μου για την τέχνη γενικότερα της Ανατολής.
Το 2005 εκδόθηκε ένα τόμος με το έως τότε έργο του. Μου το χάρισε και ζήτησε την κρίση μου. Αμέσως κατάλαβα την βαθιά αγάπη που έκρυβε για τον ελληνικό πολιτισμό και τη φιλομάθειά του. Η απάντησή μου ήταν ένα ρητό του Αριστοτέλη: «Να δημιουργείς και δημιουργώντας να δημιουργείσαι και να μην είσαι τίποτε άλλο από την δημιουργία σου». Ο Liu συγκινήθηκε, το θεώρησε ως οιωνό και μου αποκάλυψε ότι ήταν πιστός οπαδός της αριστοτελικής φιλοσοφίας. Είχε στη βιβλιοθήκη του όλα τα έργα του σε μετάφραση και κάποια στιγμή άρχισε να χρηματοδοτεί έναν κινεζικό εκδοτικό οίκο για να κυκλοφορήσει το σύνολο του Έλληνα φιλόσοφου στην κινεζική έτσι ώστε να έχουν πρόσβαση όλοι οι συμπολίτες του.
Ο Liu Bolin γεννήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 1973, στην επαρχία Shandong. Έλαβε το πτυχίο του στις Καλές Τέχνες από την Shandong College of Arts το 1995 και κατόπιν Master από την Κεντρική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Πεκίνου το 2001. Ανήκει στη γενιά που ενηλικιώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η Κίνα αναδύθηκε από τα συντρίμμια της Πολιτιστικής Επανάστασης και άρχιζε να απολαμβάνει την ταχεία οικονομική ανάπτυξη και τη σχετική πολιτική σταθερότητα.
Από την πρώτη του ατομική έκθεση στο Πεκίνο το 1998, ο Liu έτυχε διεθνούς αναγνώρισης. Το έργο του διακρίθηκε και άρχισε να εκτίθεται σε μουσεία και γκαλερί της Δύσης, μετατρέποντάς τον παράλληλα και σε ένα είδος πρεσβευτή της χώρας του.
Το 2005 η προσπάθεια καταστολής του νέου ρεύματος στην τέχνη από την επίσημη κυβέρνηση και η καταστροφή του πολιτιστικού χωριού Beijing Suo Jia Cun, όπου βρισκόταν τα στούντιο όλων των πρωτοπόρων καλλιτεχνών, σηματοδότησε τη νέα του εικαστική έκφραση, την οποία αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ως μέσο μιας σιωπηλής διαμαρτυρίας, μια μορφή κοινωνικής και πολιτικής κριτικής των πρακτικών της χώρας του στα χρόνια της μετά Πολιτιστικής Επανάστασης.
Ο Liu δημιούργησε τη σειρά «Απόκρυψη στην Πόλη», όπου μέσα από τη χρήση του καμουφλαρισμένου σώματός του, προσπαθεί να περάσει ένα μήνυμα και να μεταφέρει όλη την αγωνία του για τα διάφορα κοινωνικά προβλήματα που συνόδεψαν την ταχεία οικονομική ανάπτυξη της Κίνας, αλλά και για το μέλλον όλης της ανθρωπότητας.
Κατεξοχήν ζωγράφος και γλύπτης, μέσω της νέας εικαστικής του έκφρασης αναδείχθηκε και δεινός φωτογράφος. Ανάλογα με το τι θέλει να αποκαλύψει, αν είναι μια έννοια, μια θέση, ένα πολιτικό περιβάλλον ή τον πολιτισμό μιας χώρας, επιλέγει το μέρος που τον συγκινεί περισσότερο και του δίνει το απαραίτητο ερέθισμα για να δημιουργήσει το έργο του, τοποθετεί το μοντέλο του και το φωτογραφίζει. Κατόπιν επεξεργάζεται με σχολαστικό σχεδιασμό τις ευθείες και καμπύλες που του δίνει η εικόνα και επιλέγει τα κατάλληλα χρώματα. Το τελικό μοντέλο τις περισσότερες φορές είναι ο ίδιος, ο οποίος παραμένει ακίνητος για πάνω από δέκα ώρες ορισμένες φορές, έως ότου επιτευχθεί η ζωγραφική του σώματος που θα τον μετατρέψει σε μια χαμαιλεόντια αόριστα διακριτή σιλουέτα. Παρά το γεγονός ότι το τελικό αποτέλεσμα της διαδικασίας είναι η φωτογραφία, η ένταση ανάμεσα στο σώμα και το τοπίο είναι μια εκδήλωση της απίστευτης κοινωνικής και φυσικής μεταβολής. Ο Liu χρησιμοποιεί πάντα αναλογική μηχανή και όχι ψηφιακή και όσο και αν φαίνεται περίεργο στους περισσότερους δεν γνωρίζει από επεξεργασία εικόνας μέσω Photoshop. Όλα γίνονται με τα μάτια, την καρδιά και το μυαλό.
Αν και η πρώτη εντύπωση για τους θεατές προκαλείται από την πρωτοτυπία και την άψογη τεχνική εκτέλεση, ωστόσο οι φωτογραφίες του προσφέρουν αρκετές πολιτικές και φιλοσοφικές αναγνώσεις.

«Απαγορευμένη Πόλη»

Σινικό Τείχος

Ολυμπιακό Στάδιο του Πεκίνου

Η σειρά «Απόκρυψη στην Πόλη» ενέπνευσε και την επόμενη, η οποία με τον τίτλο «Σκιά», βασίστηκε στην ιδέα της αδυναμίας του ατόμου να εγκλιματιστεί στο σύγχρονο κόσμο. Ωστόσο, αντί να λάβει το άτομο ως σημείο εστίασής του, ο καλλιτέχνης προσπάθησε να εξερευνήσει τη σχέση του ατόμου με το φυσικό του περιβάλλον.

Επαρχία Σαντόνγκ

Η «Απόκρυψη στην Πόλη», ταξίδεψε σε όλο σχεδόν τον κόσμο και πραγματοποιήθηκαν νέες φωτογραφήσεις σε πολλές πόλεις της Δύσης, όπως στη Βενετία, το Μιλάνο, τη Ρώμη, την Πομπηία, την Βερόνα, το Λονδίνο, το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη. Η επιλογή της Ιταλίας, σύμφωνα με τον ίδιο, έγινε για τη συμβολή της στη δημιουργία της δυτικής τέχνης, ενώ η Νέα Υόρκη και το Λονδίνο, για τις συγκρούσεις μεταξύ των ανθρώπων και των αντικειμένων που αυτοί δημιουργούν.

Αρχαίο θέατρο της Ταορμίνα της Σικελίας

Μιλάνο, Καθεδρικός Ναός

Βενετία, Palazzo Ducale

Βενετία

Λονδίνο

Κάιρο

Νέα Υόρκη

Ελληνική ταβέρνα στη Νέα Υόρκη

Το Φεβρουάριο του 2012, η συνεργασία του με τους σχεδιαστές Gaultier, Valentino, Lanvin και Missoni που παρουσιάστηκε στο τεύχος του περιοδικού Harper Bazaar (Μάρτιος 2012), του έδωσε μια νέα αναγνωρισιμότητα και μάλιστα σε ένα χώρο, αυτό της μόδας, πολύ δημοφιλή και λαμπερό. Πολλοί ήταν εκείνοι, κυρίως άνθρωποι του διεθνούς jet set, που έσπευσαν να αποκτήσουν ένα πορτρέτο τους από το μαγικό φακό του Liu Bolin.

Harpers Bazaar

Jean Paul Gaultier

Στο ατελιέ του Valentino

Angela Missoni

Στο ατελιέ του Lanvin

Ένα χρόνο αργότερα, τον Ιανουάριο του 2013, ο Liu δημιούργησε ένα έργο τέχνης για το νέο άλμπουμ του ροκ συγκροτήματος Jon Bon Jovi.

Jon Βon Jovi

Ο διεθνούς φήμης street artist JR

Παρ’ όλη την μεγάλη του διεθνή επιτυχία και την είσοδό του στο «παγκόσμιο κατεστημένο», ο Liu δεν ξέχασε ποτέ τις βασικές του αρχές και ευαισθησίες απέναντι στα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου. Όταν το 2013 βρισκόταν στην Ιταλία, στο λιμάνι της Κατάνια, προσάραξε το πρώτο πλοίο με μετανάστες από την Αφρική. Οι περισσότεροι που επέβαιναν πνίγηκαν, μεταξύ των οποίων και πολλά παιδιά. Ο καλλιτέχνης επέλεξε να συγχωνεύσει το σώμα του με το ναυάγιο και να «παγώσει» τη στιγμή που ο θάνατος «έφτυνε» κατάμουτρα το δυτικό όνειρο.