Ταξίδια και άλλα ταξίδια, ANTONIO TABUCCHI

Written by

«Ξαναδιαβάζω αυτά τα ταξίδια  που κατά κάποιο τρόπο είναι οι ταυτότητες του Ταξιδιού που έκανα ως σήμερα. Μερικά μου προκαλούν ευθυμία, άλλα νοσταλγία, άλλα πίκρα. Πολλά κουβαλάνε ωραίες αναμνήσεις : υπήρξαν (συνεχίζουν να είναι στη μνήμη) πολύ ωραία ταξίδια. Ίσως όμως τα καλύτερα ταξίδια να λείπουν. Είναι εκείνα που δεν έκανα ποτέ, εκείνα που δεν θα μπορέσω ποτέ να κάνω. Παραμένουν άγραφα, ή κλεισμένα στη μυστική τους αλφάβητο, κάτω από τα βλέφαρα, τη νύχτα. Ύστερα έρχεται ο ύπνος,  και τότε σαλπάρω».(Σημείωση εισαγωγής).

Ταξίδια ενός συγγραφέα σε διάφορους τόπους, το ταξίδι της γραφής, η περιπέτεια της ανάγνωσης του κόσμου, η συνάντηση του αναγνώστη με τον συγγραφέα στο φανταστικό τοπίο των σκέψεων και των εικόνων των ταξιδιών, ταξίδια στη θάλασσα της λογοτεχνίας.

«Ο κόσμος είναι μεγάλος και διαφορετικός. Γι’ αυτό και είναι όμορφος : διότι είναι μεγάλος και διαφορετικός, και είναι αδύνατο να τον γνωρίσεις ολόκληρο».

«Γράφοντας  φαντάζεσαι ότι είσαι κάποιος άλλος και ότι ζεις μια άλλη ζωή. Η γραφή είναι ένα ταξίδι έξω από τον χρόνο και τον τόπο. Το ταξίδι, το γεωγραφικό ταξίδι, κινείται οριζόντια αλλά παραμένει αγκυροβολημένο στον φλοιό του κόσμου».

-Υπάρχουν συγγραφείς ή βιβλία που έπαιξαν το ρόλο οδηγού, που νιώσατε ως συνταξιδιώτες  στα ταξίδια της ζωής σας;

« Περισσότερο από συγγραφείς, θα έλεγα στίχοι, ή κομμάτια από ποιήματα. Ο καθένας τα κουβαλάει μέσα του χωρίς να το ξέρει, τα ποιήματα. Και μερικές φορές έρχονται από μόνα τους, σαν για να μονογράψουν μια κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι, αναδύονται από τη μνήμη χάρη σε συνειρμούς ιδεών, διότι προσδιορίζουν μια κατάσταση, “ δίνουν μια έννοια”, είναι αληθινοί συνταξιδιώτες, αυτός ο τύπος συνταξιδιώτη που σου λέει το σωστό πράγμα τη σωστή στιγμή».(Συζήτηση με τον Πάολο Ντι Πάολο).

«Αέρα, με αναγνωρίζεις τουλάχιστον εσύ, εσύ που κάποτε γνώριζες τους τόπους που ήταν δικοί μου;» (Ράινερ Μαρία Ρίλκε)

Ταξίδια και άλλα ταξίδια,  ένα βιβλίο του Ιταλού συγγραφέα Αντόνιο Ταμπούκι ( μετάφραση Ανταίος Χρυσοστομίδης). Μικρές αφηγήσεις ταξιδιών, κείμενα που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία,τροποποιήθηκαν ή ξαναγράφτηκαν για να αποτελέσουν το ξεχωριστό σώμα ενός βιβλίου, «το ταξίδι ενός βιβλίου».

Το βιβλίο ξεκινάει με έναν γεωγραφικό άτλαντα στη νεανική φαντασία ένας κόσμος μαγικός, αναφέρεται στη συνέχεια σε «Στοχευμένα ταξίδια», περιλαμβάνει  τα κεφάλαια «Στην Ινδία» και «Αυστραλιανό σημειωματάριο», το βιωματικό «Ω, Πορτογαλία» και τα ταξίδια «Μέσω τρίτου», τέλος  «Οι τόποι αυτού του βιβλίου», «Τα βιβλία αυτού του βιβλίου» και οι «Πληροφορίες για τα κείμενα», ολοκληρώνουν την περιπλάνηση του συγγραφέα.

Πόλεις όπως η Φλωρεντία, η Πίζα, το Παρίσι, η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, το Κάιρο, η Νέα Υόρκη, το Μεξικό, η Βομβάη, το Κυότο, η Μελβούρνη, η Λισαβόνα,  ιδωμένες στο φως  μιας σκέψης, στο χάρτη των συναντήσεων με συγγραφείς, ζωγράφους, αρχιτέκτονες, στοχαστές και στην αύρα της Ιστορίας, αιχμαλωτίζονται στο χωροχρονικό στίγμα και στο βλέμμα του συγγραφέα σε μια σημείωση και ως ανάμνηση .

«Όταν ήμουν παιδί είχα έναν θείο που με πήγαινε στη Φλορεντία…Εμείς ερχόμασταν από την εξοχή της Πίζας, κι εκείνη την εποχή να πας στη Φλορεντία ήταν ένα πραγματικό ταξίδι. Σηκωνόμασταν τα χαράματα, παίρναμε ένα παλιό λεωφορείο που μας πήγαινε στην Πίζα κι εκεί περιμέναμε το τρένο…τριγυρνούσαμε με τα πόδια στην πόλη…Κρατώντας από το χέρι τον θείο μου περπατούσα στο διάδρομο του Βαζάρι. Αυτός είναι ένας ιερός τόπος, μου έλεγε. Μετά πηγαίναμε στον Σαν Μάρκο, να δούμε τον Μπεάτο. Ευλογημένος αυτός, σκεφτόμουν, που έβλεπε τους αγγέλους. Εγώ δεν είχα καταφέρει ποτέ να δω ούτε καν τον προστάτη άγγελό μου, παρότι τα βράδυα, πριν πάω στο κρεββάτι, γύριζα ξαφνικά το κεφάλι μου πιστεύοντας ότι θα τον ξάφνιαζα, ή κοίταζα πίσω από την πλάτη μου στον καθρέφτη. Και ρωτούσα: Θείε πώς μπορεί κανείς να δει τους αγγέλους; Κι εκείνος απαντούσε: Πρέπει να ξέρεις να κρατάς το πινέλο για να δεις τους αγγέλους.Τι μυστηριώδης φράση. Την κλωθογύριζα στο νου μου, καθώς επισκεπτόμουν τα κελιά της μονής του Σαν Μάρκο».

Το νεκροταφείο της Σετ, η πόλη Μουζέν του Πικάσσο, οι θησαυροί της τέχνης στο Εσκοριάλ, ο εκλεκτισμός της Ελβετικής Ζόλοτουρν, τα βότανα της Κρήτης στον ορεινό όγκο του Ψηλορείτη και τα ποιήματα της ποιήτριας από την Πορτογαλία για τους Δελφούς, οι λαβύρινθοι της Καππαδοκίας και η αρπίστρια την ώρα του δειλινού, το μπρούτζινο άγαλμα του Αϊνστάιν στον κήπο της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Ουώσινγκτον, οι εκκλησίες του Όρου Πρέτου  στη Βραζιλία, το κάστρο του Μπολτσανέτο στη Γένοβα, το νησί Ελέφαντας και οι θαλασσοπόροι Πορτογάλοι κατακτητές, η ιστορία του αβά Φαρία και η Γκόα, οι ζωγραφιές των Αβορίγινων ο θεός Μπαρού και το πουλί της νύχτας, ο μόλος της Αλκάνταρα, η ρούα ντα  Σαουντάντε στη Λισαβόνα, τα χωριά του Αλεντέζου, οι ζωγραφιές στο μόλο του Φαγιάλ των Αζορών και στο φόντο του Ατλαντικού…

 

«Σφηνωμένα ανάμεσα σε δύο μεγάλους βράχους –κυματοθραύστες που βρίσκονται  ο ένας απέναντι από τον άλλο, δυο οδοντωτά γλυπτά που ρίχνονται προς τη μεριά του ορίζοντα και σας προκαλούν να ‘’κοιτάξετε ‘’τον άνεμο. Ίσως να έχει και ο άνεμος τη δική του γεωμετρία, έτσι πρέπει να σκέφτηκε ο Τσιλίδα όταν σφυρηλάτησε  τη Χτένα του ανέμου που μπορεί να θαυμάσει κανείς  μπροστά στον Ατλαντικό, με τον αφρό των κυμάτων να σας χτυπάει στο πρόσωπο».  ( Στη γη των Βάσκων για να κοιτάξεις τον άνεμο).

«Οι Κρητικοί ξέρουν ότι το νερό αυτό είναι μαγικό , και πως δεν είναι ποτέ στάσιμο. Γι’ αυτό κι ένα λαϊκό γνωμικό διδάσκει: ‘’Μια ώρα κάθε νύχτα κοιμάται το νερό ‘ς τα ποτάμια και ‘ς τοις βρύσαις  και τρέχει ήσυχο και σιγαλό.Όποιος θέλει να πιη αυτήν την ώρα πρέπει να το ταράξη με το χέρι για να το ξυπνήση, γιατ’ αλλιώς το νερό αγαναχτεί και του παίρνει το νου του’’» .

Ακόμα στα ταξίδια μέσω τρίτου περιγράφονται ιστορίες  συναντήσεων που επιφυλάσσει ο πόλεμος και η ανθρωπιά της Ρίτας, σε μια έκφραση ευγνωμοσύνης πίσω από μια φωτογραφία πολλά χρόνια αργότερα,  με τη φράση -ενός στρατιώτη τότε- Ιτάλια μπέλλα, η νοσταλγία του Ντρουμόν ντε  Αντράντε, οι φανταστικές πόλεις των μεγάλων συγγραφέων, οι στίχοι της Σοφίας ντε Μέλλοου Μπράυνερ, το odin teatret  του Χόλστεμπρο, μιας  ομάδας καλλιτεχνών με φιλοσοφία ανταλλαγής  της τέχνης, η φανταστική γεωγραφία του Ρετσόρι, ο Μπόρχες των ποιημάτων, άρθρα φίλων για πόλεις, η αισθητική σύγκρουση και οι θρησκείες μιας πόλης στο σύνδρομο της Ιερουσαλήμ, οι τροπικοί και ο ακτήμων άνθρωπος του πλανήτη γη,  μετέωρου στο Σύμπαν.

Ταξίδια και άλλα ταξίδια, ένα βιβλίο ταξιδιών με αναφορές σε πόλεις, στο μυστήριο της τέχνης και στις συναντήσεις,  ένας στοχασμός των ταξιδιών με βιωματικές εικόνες συζητήσεων  με πρόσωπα, αναζήτηση της αύρας στην ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και στη διασταύρωση προσώπων-πόλεων- συναισθημάτων. Ποίηση, μύθοι και θέμα του Νόστου. Σκέψεις για τον μαζικό τουρισμό και συμβουλές προσωπικής  αναζήτησης . Μια συνομιλία με συγγραφείς και βιβλία που αφουγκράζονται το ρυθμό  του κόσμου και το χτύπο της ανθρώπινης καρδιάς, στον ήχο του σύμπαντος. Ένα βιβλίο που αναφέρεται σε έναν απέραντο κόσμο και στο ελάχιστο χώμα που ανήκει στον άνθρωπο.

« Το Άρωμα της Ινδίας (1962)είναι το βιβλίο ενός ανθρώπου (Πιερ Πάολο Παζολίνι) που ξαναβρήκε το βάσανο της ζωής του σε μια απελπισμένη και οδυνηρή ανθρωπότητα, και κατάλαβε ότι η Ινδία διαθέτει αυτή την παράξενη μοίρα: να μας βάζει να κάνουμε  ένα κυκλικό ταξίδι στο τέλος του οποίου ίσως βρισκόμαστε πραγματικά μπροστά στον εαυτό μας. Χωρίς να ξέρουμε ποιοι είμαστε».

« Η saudade είναι μια πορτογαλική λέξη που δύσκολα μεταφράζεται, διότι είναι μια λέξη-έννοια, γι’ αυτό και αποδίδεται στις άλλες γλώσσες με χοντρικό τρόπο…θα τη βρείτε μεταφρασμένη ως “νοσταλγία”, λέξη πολύ μικρής ηλικίας (επινοήθηκε τον 18ο αιώνα από τον Ελβετό γιατρό Γιοχάννες Χόφερ) για μια τόσο αρχαία υπόθεση όπως είναι η saudade…      Για να καταλάβουμε, επομένως, τι είναι η saudade τίποτα το καλύτερο από το να τη νιώσουμε άμεσα. Η καλύτερη στιγμή είναι προφανώς το δειλινό, που είναι η κανονική ώρα της  saudade, αλλά καλά είναι και κάποια βράδυα γεμάτα με ατλαντική ομίχλη, όταν πάνω στην πόλη κατεβαίνει ένα πέπλο και ανάβουν τα φώτα…Η φαντασία σας, κάνοντας ένα άλμα στον χρόνο, θα σας κάνει να σκεφτείτε πως όταν πια θα έχετε επιστρέψει στο σπίτι σας και στις συνήθειές σας, θα σας πιάσει η νοσταλγία μιας προνομιακής στιγμής της ζωής σας , όταν βρισκόσασταν  σε ένα πανέμορφο και μοναχικό δρομάκι της Λισαβόνας και κοιτάζατε ένα σπαρακτικό πανόραμα».

«Γη. Πλανήτης του Σύμπαντος, τέταρτος στη σειρά σε μέγεθος…Η Γη καλύπτεται κατά 74 % από νερό και κατά 26% από γη. Κι αυτά τα χώματα είναι η γη της Γης μας».

ANTONIO TABUCCHI
ΤΑΞΙΔΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΤΑΞΙΔΙΑ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΝΤΑΙΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ