ΒΑΤΡΑΧΟΙ : Τέχνη του θεάτρου στον ποιητικό αγώνα
Ο θεός του θεάτρου Διόνυσος, μεταμφιεσμένος ως Ηρακλής με τη συνοδεία του δούλου Ξανθία, αναζητά, κατεβαίνοντας στον Άδη, τον ποιητή Ευριπίδη που θα σώσει με τους στίχους του την πόλη της Αθήνας. Στο διαγωνισμό του κάτω κόσμου που εκτυλίσσεται για τα πρωτεία της τραγωδίας στον Άδη, τίθεται ως κριτής ο Διόνυσος. Αισχύλος και Ευριπίδης οι κρινόμενοι ποιητές, σε ποιητικό αγώνα, στο μυστήριο του θεάτρου, στην ουτοπική γεωγραφία του Άδη, στη μυσταγωγική κοινωνία των Ελευσίνιων μυστηρίων και του Ορφικού πνεύματος, στο βασίλειο του Πλούτωνα.
Τέχνη των μεταμφιέσεων, ποιητικός αγών, πολιτική ουτοπία, ιαματικός λόγος της ποίησης, συνάντηση –υπό το πρίσμα της κωμωδίας- τραγωδιών, στον κόσμο των μυθικών κύκλων και της ιστορίας.
Αριστοφάνης Αθηναίος (450-380 π.Χ.), ποιητής πολλών έργων, αριστοκρατικός ποιητής πολιτικής σκέψης, εκφραστής του πνεύματος της Αθηναϊκής δημοκρατίας και του υπολανθάνοντος θρησκευτικού χαρακτήρα λατρειών-μυστηρίων. Οι Βάτραχοι κέρδισαν το πρώτο βραβείο στα Λήναια το 405 π.Χ.
Βάτραχοι : Ένα ιδιοφυές κείμενο- ύμνος στην Τέχνη, στον Πολιτισμό και στην Ποίηση.Ένας ποιητής να σώσει την πόλη!Τι γοητευτική Ουτοπία! –Σκηνοθέτης.
Ποίηση και θέατρο στην κωμωδία Βάτραχοι του Εθνικού θεάτρου και σε μετάφραση- σκηνοθεσία κ. Γ. Κακλέα, μία παράσταση ευφάνταστη, με έμφαση στον ποιητικό-πολιτικό λόγο και της σύγχρονης εποχής. Διαφορετική και σύνθετη ανάγνωση των κωδίκων της κωμωδίας, σύνδεση του κωμικού με το θρησκευτικό-μυσταγωγικό λατρειών ποιητικής έκφρασης, τραγωδίες υπό το πρίσμα του κωμικού στον αγώνα νίκης του θεάτρου. Μία παράσταση με χαρακτήρα πρωτότυπο, όπου το κωμικό ήταν το πρόσχημα και ο ποιητικός λόγος και ρόλος του, ο στόχος, στο ευφυές παιχνίδι της ζωηρής σκέψης και του υπαινιγμού.
Η μεγάλη ομάδα των ηθοποιών κινήθηκε σ’ αυτό το πνεύμα, σε ένα εικαστικό παραμύθι, μιας παράστασης άμεσης, σοβαρής και κωμικής με έξυπνο και λεπτό χιούμορ. Το σκηνικό –κ. Μ. Παντελιδάκης, κλασσικής αναφοράς με πινελιές μοντέρνων στοιχείων- σκουπιδιών τεχνολογικής αποτελεσματικότητας, δημιούργησε πολλά επίπεδα δράσης στον κύκλο της εξέλιξης της ιστορίας του κωμικού μύθου. Υπογράμμισε την κωμικότητα των επιπέδων βάσης, υποβοήθησε την κίνηση στο οπτικό αποτέλεσμα, χαρτογράφησε το γεωγραφικό στίγμα του Άδη σε συνδυασμό με τους φωτισμούς του κ. Σ.Μπιρμπίλη.
Τα κοστούμια της κ. Ε. Νάθενα, καμωμένα με ζωηρή φαντασία, έδωσαν το στίγμα της κωμωδίας που ακουμπά και σε άλλες φόρμες, όπως αυτή της κομέντια ντελ’ άρτε, σε ενδιαφέρουσα υπόδειξη. Η δημιουργική έκφραση αποτύπωσε έναν εικαστικό –αισθητικό κώδικα πολλών αναφορών. Μύθοι, πρόσωπα, μάσκες, θεοί, μόδες, σε ποικιλία ενδυματολογικής έκφρασης, καλαίσθητης τέχνης και ακριβών υλικών στη λεπτομέρεια των ρόλων και των συμβόλων. Έμμεση υπογράμμιση της κωμικότητας.
Οι ηθοποιοί της παράστασης με ιερατική κίνηση- κ. Χρ.Παπαδόπουλος, κινήθηκαν με μελετημένη αίσθηση στην απόδοση της παράβασης, των χορικών, των ρόλων, της δράσης. Η μουσική- κ.Στ. Γασπαράτος, είχε κάτι το εσωστρεφές, μια έκφραση υποδηλωτική της μυσταγωγικής μεγαλοπρέπειας (χορός μυστών)αλλά χωρίς μεγάλη –κατά τη γνώμη μας-έμπνευση.
Ο ρόλος του Διονύσου-Ηρακλή του κ. Β. Χαραλαμπόπουλου αποδόθηκε με τη φυσική αμεσότητα του ηθοποιού σε πειστική υποστήριξη της ανθρώπινης διάστασης (αντιδράσεις σε …τιμωρίες, δίλημμα επιλογής στον αγώνα των ποιητών, παράβαση του όρκου, επιλογή του αρχαιότερου ποιητή). Ο δούλος Ξανθίας και Ηρακλής- στο παιχνίδι των μεταμφιέσεων του κ. Π. Βλάχου, είχε πολύ ενδιαφέρον. Κωμικότητα εκφρασμένη στην ευφυή αίσθηση, θεατρικότητα, υπαινικτικότητα, τεχνάσματα ( αλλαγή στη μεταμφίεση, παιχνίδι υπόδυσης ρόλων, αναγνώριση στίχων, κρίση του κοινωνικού ρόλου του δούλου). Παραστατική έκφραση.
Καλαίσθητη έκφραση είχε και η ιέρεια της κ. Εβ. Παπούλια, σε εκδοχή αποστασιοποίησης.
Ο Ευριπίδης του κ. Φ. Μουρατίδη είχε την αίσθηση του ρόλου σε ενδιαφέρουσα υπόδειξη, χωρίς-κατά την άποψή μας- εκφραστική ποικιλία . Ο ρόλος του αποδόθηκε κάπως μονότονα και χωρίς σθένος. Βέβαια και ο Αριστοφάνης, στον αγώνα των δύο ποιητών, τον θέτει στη δοκιμασία του να μιλά πρώτος, σε υπόδειξη σύγκρισης ανδρείας και αβεβαιότητας της παλαιάς και σύγχρονης εποχής,στην διερεύνηση της δύναμης της τραγωδίας στο ακροατήριο των πολιτών.Η λογομαχία θα κριθεί σε παρεμβάσεις των πέντε μερών και σε σημεία μελέτης των πλοκών και των προθέσεων, των προλόγων, των χορικών,του βάρους των στίχων, με νικητή τον αρχαιότερο ποιητή Αισχύλο, αυτόν που δίνει απάντηση στο πώς της σωτηρίας της πόλης.
Η κρίση του Διονύσου ανατρέπει το αρχικό δεδομένο της επιλογής του νεωτεριστή και συγχρόνου του Ευριπίδη, από τα δώματα του Άδη. Με εκφρασμένο το σεβασμό στο πρόσωπο του Αισχύλου που έρχεται αρωγός της πόλης που τον καλεί, τον ανακηρύσσει νικητή, σε υπερβατική επιστροφή. Αυτόν τον ποιητή του αρχαίου κόσμου, υποδύθηκε ο κ.Γ. Ζουγανέλης , σε στιβαρή, εύπλαστη ερμηνεία. Μίλησε ως ανδρείος Αισχύλος δυνατών στίχων και διαχρονικών μύθων, έτσι που ο Διόνυσος αναφωνεί (παρωδώντας το στίχο του Ιππόλυτου), «Η γλώσσα μου ορκισμένη, η καρδιά μου ανόρκιστη» .
Βάτραχοι, ευφυής παράσταση λατρειών, τελετουργιών, δοκιμασιών, λαϊκών δοξασιών. Στον αγώνα του θεάτρου αναζήτηση των ποιητών και της τέχνης των λόγων , αγών λόγων, πολιτική υποδήλωση του αναγκαίου ποιητικού που υπογράμμισαν οι παρεμβάσεις των στίχων ποιητών όπως ο Γ. Σεφέρης (έναρξη του έργου) και ο Οδ. Ελύτης (λήξη του έργου). Όπως τα λόγια των Γ. Σεφέρη, Μ. Αναγνωστάκη, Κ. Δημουλά, Μ. Κατσαρού, Τ. Λειβαδίτη, Γ. Ρίτσου, αποτύπωσαν εμβόλιμα το διαχρονικό όραμα της τέχνης των ευφάνταστων Ελλήνων.
. Στο ερώτημά μας «πώς θα περιγράφατε την παράσταση» το κοινό απάντησε :
-Ευχάριστη, ενδιαφέρουσα σκηνοθεσία.
-Είχε επίπεδο, ιδιαίτερα με την επιλογή ποιητικών κειμένων.
-Κουραστική, είχε μεγάλη διάρκεια.
-Ήταν ωραία!
-Μας άρεσε!
Συντελεστές :
Σκηνοθεσία – Απόδοση: Γιάννης Κακλέας
Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
Κοστούμια: Εύα Νάθενα
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Κίνηση – Χορογραφίες: Χρήστος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Βοηθός σκηνοθέτη: Νουρμάλα Ηστυ
Βοηθοί σκηνογράφου: Ελίνα Δράκου, Αλέγια Παπαγεωργίου
Bοηθοί ενδυματολόγου: Εβελίνα Δαρζέντα, Δάφνη Κολυβά
Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά
Διανομή:
Ιέρεια: Εβελίνα Παπούλια
Πλάσμα Ιέρειας: Έντυ Λάμε
Διόνυσος: Βασίλης Χαραλαμπόπουλος
Ξανθίας: Πάνος Βλάχος
Ηρακλής: Λαέρτης Μαλκότσης
Αποθανών: Σπύρος Μπιμπίλας
Χάρων, Βοηθός Ευριπίδη: Στέλιος Ιακωβίδης
Αιακός: Βαγγέλης Χατζηνικολάου
Πανδοκεύτρα Α΄: Αγορίτσα Οικονόμου
Πανδοκεύτρα Β΄: Μαρία Κωνσταντάκη
Πλαθάνη: Σωκράτης Πατσίκας
Αισχύλος: Γιάννης Ζουγανέλης
Ευριπίδης: Φάνης Μουρατίδης
Χορός Βατράχων, Χορός Μυστών, Νεκρόσιμος ακολουθία, Παράβαση, Ρόλοι στον Άδη, Χορικά του Ποιητικού Αγώνα: Κωνσταντίνος Γαβαλάς, Μυρτώ Γράψα, Στέλιος Ιακωβίδης, Κωνσταντίνος Κουνέλλας, Λάμπρος Κτεναβός, Μαρία Κωνσταντάκη, Έντυ Λάμε, Αλέξανδρος Λασκαράτος, Λαέρτης Μαλκότσης, Σπύρος Μπιμπίλας, Ειρήνη Μπούνταλη, Πάολα Μυλωνά, Αγορίτσα Οικονόμου, Αλεξάνδρα Ούστα, Εβελίνα Παπούλια, Σωκράτης Πατσίκας, Ιβάν Σβιτάιλο, Αντώνης Στρούζας, Ιωάννα Τουμπακάρη, Αγγελική Τρομπούκη, Γιωργής Τσουρής, Βαγγέλης Χατζηνικολάου
Ορχήστρα που άδει στον Άδη: Λαέρτης Μαλκότσης, Σωκράτης Πατσίκας, Γιωργής Τσουρής
Τα τραγούδια της παράστασης ερμηνεύουν οι: Μαρία Κωνσταντάκη, Λαέρτης Μαλκότσης, Εβελίνα Παπούλια, Ιβάν Σβιτάιλο, Γιωργής Τσουρής
Το τραγούδι της Παράβασης είναι του Λαέρτη Μαλκότση
Οι στίχοι του τραγουδιού «Αλκμήνη» είναι του Γιωργή Τσουρή.
Άγγελα ΜΑΝΤΖΙΟΥ