Οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΕΗΠΚ) θεσπίστηκαν επίσημα ως ευρωπαϊκό πρόγραμμα από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1991 και υποστηρίζονται από την Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 1994 έως το 2000 τη διεθνή γραμματεία συντονισμού είχε το ίδρυμα Roi Baudouin στις Βρυξέλλες, ενώ από το 2001 αντικαταστάθηκε από το Centro National da Cultura με έδρα την Πορτογαλία. Η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα από το 1994. Κάθε συμμετέχουσα χώρα έχει το δικό της συντονιστικό φορέα. Το σκεπτικό του προγράμματος συνοψίζεται στο σύνθημα «Ευρώπη, μια κοινή κληρονομιά», δηλαδή στην αναζήτηση της συλλογικής μας μνήμης ως Ευρωπαίοι πολίτες μέσα από την προβολή των ιδιαιτεροτήτων κάθε λαού.
Ο σκοπός του προγράμματος υλοποιείται με τη συνειδητοποίηση της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας σε πολιτιστικό, κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με το παρελθόν, τη γνωριμία και την εξοικείωση με το Άλλο, καθώς και την ευαισθητοποίηση του κοινού για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και οργανώσεων εθελοντών.
Οι φετινές ΕΗΠΚ θα πραγματοποιηθούν το τριήμερο από Παρασκευή 25 έως και Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2015, με θέμα: «Βία και Ανεκτικότητα».
Πηγαίνοντας 20 χρόνια πίσω, στις 16 Νοεμβρίου 1995, την ημέρα της 50ης επετείου της UNESCO, τα κράτη μέλη της υιοθέτησαν τη Διακήρυξη των Αρχών για την Ανεκτικότητα. Η UNESCO προκειμένου να ευαισθητοποιήσει την παγκόσμια κοινή γνώμη για την ανάγκη αποδοχής του διαφορετικού, σε μια εποχή όπου τα στερεότυπα, το μίσος και η άγνοια απειλούν τις κοινωνίες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, αποφάσισε και καθιέρωσε την ημέρα αυτή ως «Διεθνή Ημέρα της Ανεκτικότητας».
Στην Ελλάδα, η «Διεθνής Ημέρα Ανεκτικότητας» αυτή τη χρονιά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, μιας και αναπτύχθηκε ραγδαία ένα περιβάλλον αυξανόμενης καχυποψίας απέναντι σε καθετί διαφορετικό. Ελπίζω και εύχομαι, μιας και το θέμα αλλάζει κάθε δυο χρόνια, το 2016 να καταφέρω να υλοποιήσω την ψηφιακή αυτή μορφή έκθεσης σε συμβατική, για να τη θαυμάσουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι επισκέπτες του Μουσείου.
Βία και Ανεκτικότητα. Δυο λέξεις (έννοιες) που δεν θα έπρεπε να έχουν θέση η μια πλάι στην άλλη. Και όμως. Φαινόμενο των καιρών; Όχι. Όλη η Ιστορία της ανθρωπότητας είναι ιστορία βίας, πολέμων, αίματος και από την άλλη αναγκαστικής ανοχής. Οι κοινωνίες που προϋπήρξαν μπορεί μεν να έχουν χαθεί, αλλά κάτι έχουν αφήσει πίσω τους. Συχνά εκείνα που φαινομενικά εξαφανίστηκαν επανέρχονται και αλλάζουν κάποιες φορές με δραματικό τρόπο το παρόν, αποδεικνύοντάς μας πως στην πραγματικότητα ένα πολύ μεγάλο μέρος του πολιτισμού και της ιστορίας υποφώσκει. Τότε η μεταφυσική του δόγματος παίρνει την εικόνα του πραγματικού κόσμου, η αίρεση γίνεται θεσμός και το παρόν όμηρος του παρελθόντος. Η Ιστορία έχει αποδείξει επανειλημμένως ότι όταν οι διακρίσεις, η ανισότητα και η μισαλλοδοξία αποκτήσουν ρίζες, μπορούν να καταστρέψουν τα ίδια τα θεμέλια των κοινωνιών, να περάσουν τα σύνορα και να δηλητηριάσουν τις σχέσεις μεταξύ των εθνών.
Σύμφωνα με τον Ινδό φιλόσοφο Κρισναμούρτι: «Όταν αποκαλείς τον εαυτό σου μουσουλμάνο, χριστιανό, ινδουιστή, βουδιστή, Ευρωπαίο, Εβραίο, Άραβα ή οτιδήποτε άλλο, υιοθετείς τη βία. Καταλαβαίνεις το γιατί; Γιατί διαχωρίζεις τον εαυτό σου από την υπόλοιπη ανθρωπότητα. Κι ο διαχωρισμός για λόγους πίστης, εθνικότητας ή παράδοσης, γεννά τη βία. Η βία είναι γέννημα του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας των ανθρώπων και ως στείρα ευτυχώς δεν γεννάει, αλλά απλώς μεταλλάσσεται. Η βία δεν είναι δύναμη, αλλά έλλειψη δύναμης.
Όπως έχει δηλώσει και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν: «Όλοι μας έχουμε την ευθύνη να προστατεύσουμε αυτούς που είναι ευάλωτοι στις διακρίσεις λόγω φυλής, θρησκεύματος, εθνικότητας, γλώσσας, φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού ή άλλων παραγόντων. Η ανεκτικότητα όχι απέναντι στη βία, αλλά υπέρ της «διαφορετικότητας» μπορεί να αποτελέσει το αντίδοτο στην προκατάληψη και το μίσος. Η ανεκτικότητα δεν αποτελεί μόνο ηθικό καθήκον, αλλά επίσης πολιτική και νομική υποχρέωση για τα άτομα, τις ομάδες και τα κράτη».
γράφει ο Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού