Έρωτι μεν γουν όστις αντανίσταται
Πύκτης όπως ες χείρας ου καλώς φρονεί.
Ούτος γαρ άρχει και θεών όπως θέλει,
Καμού γε. (Δηιάνειρα)
Άλλη μία τραγωδία του Σοφοκλή που παρουσιάζει μια εξιδανικευμένη γυναικεία μορφή που άθελά της προκαλεί το κακό και οδηγείται και η ίδια στο θάνατο. Η Δηιάνειρα,κόρη του βασιλιά της Καλυδώνας Οινέα και της Αλθαίας, σύζυγος του Ηρακλή του γιου της Αλκμήνης και του Δία, προκειμένου να κερδίσει τον έρωτα του συζύγου της καταφεύγει σε ένα τέχνασμα που θα οδηγήσει σε αργό θάνατο τον Ηρακλή και την ίδια στις τύψεις και την αυτοκτονία. Στην Τραχίνα η βασίλισσα εξιστορεί τα πάθη της στις γυναίκες του χορού,περιμένοντας την επιστροφή του Ηρακλή από την Εύβοια και στέλνει τον γιο τους Ύλλο να μάθει νέα για την τύχη του πατέρα του. Όταν ο κήρυκας Λίχας της ανακοινώνει ότι ο Ηρακλής ζει, η διάθεσή της αλλάζει αλλά η χαρά της μετριάζεται όταν πληροφορείται από τον Αγγελιαφόρο ότι μία από τις σκλάβες που ο κήρυκας φέρνει μαζί του είναι η Ιόλη η αγαπημένη του συζύγου της. Για να ξανακερδίσει την αγάπη του, χρησιμοποιεί ένα φίλτρο, δώρο του κενταύρου Νέσσου και μ’ αυτό ποτίζει έναν μανδύα που παραδίδει στον Λίχα ως δώρο για τον Ηρακλή. Όταν η τραγική βασίλισσα εκμυστηρεύεται τους φόβους της στο χορό των γυναικών,για την αποτελεσματικότητα του φίλτρου,το θανατηφόρο φαρμάκι της Λερναίας Ύδρας, κατατρώει τις σάρκες του Ηρακλή και ο γιος της την κατηγορεί για την πράξη της αποπέμποντάς την με ύβρεις από το σπίτι. Η Διηάνειρα αποχωρεί σιωπηλά και η τροφός γίνεται μάρτυρας της αυτοκτονίας της που την περιγράφει στο χορό. Ο Ηρακλής με φριχτούς πόνους ζητά την εκδίκηση μέχρι που μαθαίνει την αλήθεια από τον Ύλλο, δέχεται τη μοίρα του και του ζητά να ετοιμάσει ταφική πυρά στην Οίτη και τέλος να παντρευτεί αυτός την Ιόλη.
Η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθασία του κ. Θωμά Μοσχόπουλου ανέδειξε την Αριστοτελική περιπέτεια του έργου και φώτισε τις δύο πλευρές των ηρώων του Σοφοκλή, την προσωπικότητα της Διηάνειρας και τη μοίρα του ήρωα Ηρακλή. Η παράσταση που ξεδιπλώθηκε στο λιτό σκηνικό της κ.Έλλης Παπαγεωργακοπούλου, του διαδρόμου-κρεββατιού και στο φόντο του φυσικού διάκοσμου των κυπαρισιών και της μακρινής θάλασσας με τα φωτισμένα καράβια,αιχμαλώτισε το βλέμμα και την ακοή των θεατών με την αρμονία των χρωμάτων, των ήχων, της κίνησης.
Η κ. Άννα Μάσχα ως Διηάνειρα, ανέδειξε τη λεπταίσθητη φύση, την ευγένεια, το τραγικό ήθος της βασίλισσας που αγαπά,ξέρει να συμπονεί,αποφασίζει να διεκδικήσει αλλά πλανάται.Η ερμηνεία της τόσο αέρινη, τόσο φυσική και η εκφορά του λόγου τόσο μελετημένη στις αποχρώσεις των συναισθημάτων της , συγκίνησε πολύ τους θεατές. Η κίνησή της είχε μεγαλοπρέπεια και απλότητα, χάρι και αρμονία. Ο χορός των γυναικών, αν και ο Σοφοκλής περιόρισε τα χορικά μέρη στις τραγωδίες του, έδωσε με την αρμονία της κίνησης και των φωνών αισθητική τέρψη, κράτησε την ένταση των ηρώων στη σοφή παρατήρηση των πεπραγμένων και κατηύθυνε, μέσω της κορυφαίας κ. Άννας Καλαϊτζίδου, το μυθικό ιστό έως τη λύση του δράματος. Ο Αγγελιαφόρος του κ.Κώστα Μπερικόπουλου, είχε τη λαϊκή σοφία και την κωμικότητα και ο Λίχας του κ. Γιώργου Χρυσοστόμου απέδωσε με δύναμη και λογική το ρόλο του προσώπου που φέρνει μια άσχημη στον πυρήνα της είδηση και θέλει να προστατέψει τον εαυτό του από την πιθανή οργή που αυτή θα γεννήσει. Ο ρόλος της τροφού της κ. Φιλαρέτης Κομνηνού είχε την απόσταση της φιλοσοφικής παρατηρητικότητας πάνω στα ανθρώπινα και το λυρισμό σ την αμεσότητα της βίωσης του αποτρόπαιου θανάτου που η συμπόνια δεν μπόρεσε να αποτρέψει. Ο Ύλλος του κ.Θάνου Τοκάκη είχε κάποιες καλές στιγμές στην έκφραση των διφορούμενων συναισθημάτων, κυρίως απευθυνόμενος στη μητέρα, αλλά ο ρόλος του δεν είχε βάθος και η κίνησή του είχε κάτι το άτεχνο. Ο Ηρακλής του κ. Αργύρη Ξάφη είχε, κατά τη γνώμη μας, κάτι το πομπώδες και δεν ήταν καθόλου πειστικός στην απόδωση του πόνου και των συναισθημάτων που διέπει η τραγική διαπίστωση ότι η βούληση των θεών υπαγορεύει των χρησμών το πεπρωμένο. Η Ιόλη της κ.Ελένης Μπούκλη,είχε τη ντροπαλότητα της νεότητας που συγκρίνεται μ’ αυτήν η πικρή διαπίστωση της Διηάνειρας ότι τό μάτι των ανδρών αναζητά πάντα το νέο άνθος.
Η μουσική του κ. Κορνήλιου Σελαμσή, απόλυτα εναρμονισμένη με το ύφος της παράστασης, έδωσε μοντέρνα διάσταση στις μελωδικές φόρμες , στους φυσικούς ήχους και οι μουσικοί επί σκηνής συνόδευσαν τα πάθη των ηρώων, την κίνηση του χορού,την εξιστόρηση του μύθου αλλά και των άθλων του Ηρακλή λίγο πριν σβήσουν τα φώτα. Τα φαναράκια, το κίτρινο χρώμα της σκευής, το χρώματα των κοστουμιών πρόσθεσαν πινελιές εικαστικής αισθητικής στην προσεγμένη παράσταση!
Ου γαρ έσθ’ η γ’ αύριον, πριν ευ πάθει τις την παρούσαν ημέραν. (Τροφός)
ΤΡΑΧΙΝΙΕΣ ΣΟΦΟΚΛΗ
Συντελεστές
Απόδοση – Σκηνοθεσία: Θωμάς Μοσχόπουλος
Σκηνικά – κοστούμια: Έλλη Παπαγεωργακοπούλου
Μουσική: Κορνήλιος Σελαμσής
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Κίνηση: Χρήστος Παπαδόπουλος
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Βοηθός σκηνοθέτη: Άννα Μιχελή
Διανομή (με σειρά εμφάνισης)
Διηάνειρα: Άννα Μάσχα
Τροφός: Φιλαρέτη Κομνηνού
Ύλλος: Θάνος Τοκάκης
Κορυφαία: Άννα Καλαϊτζίδου
Άγγελος, Γέρων: Κώστας Μπερικόπουλος
Λίχας: Γιώργος Χρυσοστόμου
Ιόλη: Ελένη Μπούκλη
Ηρακλής: Αργύρης Ξάφης
Χορός
Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Ηλιάνα Γαϊτάνη, Δάφνη Δαυίδ, Ευαγγελία Καρακατσάνη, Αμαλία Κοσμά, Χαρά Κότσαλη, Ελίνα Μάλαμα, Ηρώ Μπέζου, Νάνσυ Μπούκλη, Ειρήνη Μπούνταλη, Σεβίλλη Παντελίδου, Ιωάννα Παρασκευοπούλου,
Μαρίνα Σάττι, Καλλιόπη Σίμου, Αγγελική Τρομπούκη
Μουσικοί: Guido de Flaviis (Σαξόφωνα), Θοδωρής Βαζάκας (Κρουστά), Γιώργος Σκριβάνος (Φλάουτα)
ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ: «ΤΡΑΧΙΝΙΕΣ» του ΣΟΦΟΚΛΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΔΑΣΟΥΣ 27 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ